Met die veiligheid van vroue wat steeds ’n kommer is, beklemtoon selfverdedigingskenner en polisiebeampte Luitenant-kolonel Hennie Bouwer die belangrikheid van selfverdediging vir vroue in Suid-Afrika, veral tydens Vrouemaand.

Volgens Bouwer bied selfverdediging vroue veiligheid en beskerming, groter selfvertroue en die vermoë om grense te stel, asook ’n groter gevoel van onafhanklikheid.

“Ongelukkig is vroue steeds meer dikwels teikens van aanranding, roof en intimidasie. Om basiese selfverdediging te ken, gee dit jou opsies as iets verkeerd loop.

“Dit gaan nie daaroor om te veg nie – dit gaan daaroor om te kan wegkom, hard ‘nee’ te sê en hulp te kry.”

Vertroue en grense

“As jy weet jy kan jouself beskerm, loop jy anders. Jy praat anders. Mense merk dit op. Selfverdediging leer jou ook om grense te stel: ‘moenie my aanraak nie’, ‘los my uit’, ‘dit is nie oukei nie’. Dit help teen verbale teistering én fisiese situasies,” sê hy.

Onafhanklikheid

“Jy hoef nie te wag vir iemand anders om jou te ‘red’ nie. Of dit nou laatnag is, jy alleen loop of jy in ’n ongemaklike situasie is – jy het die vaardighede om vir jouself op te staan,” verduidelik Bouwer.

Volgens Bouwer sluit selfverdediging meer as net fisiese tegnieke in. Dit behels:

• Bewustheid: Let op jou omgewing en vertrou jou instink.
• Stem: Skree, vra vir hulp en wees hard.
• Liggaamstaal: Staan regop en maak oogkontak.
• Tegnieke: Leer hoe om los te breek, kwesbare punte te teiken en weg te hardloop.

“Die doel is nie om te veg nie. Die doel is om huis toe te kom.”

Tien veiligheidswenke

Bouwer het 10 belangrike veiligheidswenke vir vroue saamgestel:

• Vertrou jou instink: As iets nie reg voel nie, luister daarna en verlaat die situasie. Dit is beter om ongemaklik te lyk as om in gevaar te wees.
• Wees bewus van jou omgewing: Sit die foon weg en haal oorfone uit wanneer jy in parkeerterreine en op strate is. Let op wie rondom jou is, asook waar die uitgange en ander mense is.
• Gebruik jou stem: ’n Harde “nee!”, “los my!” of “help!” kan aandag trek. Maak geraas indien nodig.
Hou afstand: Bly ongeveer ’n armlengte van vreemdelinge af. As iemand te naby kom, tree terug en sê: “Bly weg van my af.”
• Teiken kwesbare plekke: As jy moet slaan, kan jy die oë, neus, keel, kruis of knieë teiken. Die doel is om weg te kom, nie om te wen nie.
• Leer hoe om los te breek: As iemand jou pols gryp, draai in die rigting van hul duim, wat die swakste punt is. Trek hard en hardloop.
• Gebruik alledaagse voorwerpe: Sleutels, ’n handsak, foon, reënskerm of waterbottel kan gebruik word om ’n aanvaller af te weer sodat jy kan wegkom.
• Loop selfversekerd: Staan regop, hou jou kop hoog en loop met doelgerigtheid. Aanvallers kan mense wat afwesig en onseker voorkom, as makliker teikens beskou.
• Beplan jou roete: Loop in goed beligte, besige gebiede. Laat weet iemand waar jy is en oorweeg dit om ’n “veilige woord” met ’n vriendin te hê indien jy ongemaklik voel.
• Oefen: Oorweeg ’n selfverdedigingsklas vir vroue. Gereelde oefening kan help om spiergeheue te ontwikkel sodat jou liggaam vinniger kan reageer wanneer jy paniekerig is.

In Johannesburg en Randburg word daar gereeld klasse by gimnasiums en gemeenskapsentrums aangebied. Volgens Bouwer is die belangrikste reël dat persoonlike veiligheid altyd belangriker as ’n handsak of trots is.

“Gee goed weg as jy moet. Jy kan altyd ’n nuwe foon koop. Jy kan nie ’n nuwe jy koop nie.”

Waarom moet vroue selfverdediging leer?

Volgens Bouwer moet vroue selfverdediging leer, nie omdat die wêreld noodwendig gevaarlik is nie, maar sodat hulle vrylik daarin kan leef.

“Jy kan nie altyd op ander staatmaak om jou te beskerm nie. As jy die vaardighede het, hoef jy nie paniekerig of hulpeloos te voel nie. Jy het ’n plan.

“As jy weet jy kan jouself verdedig, verander dit hoe jy loop, praat en dink. Mense merk dit op. Aanvallers soek gewoonlik die maklikste teiken. Selfvertroue maak jou ’n moeiliker teiken.

“In ’n skrikwekkende situasie vries baie mense. Deur te oefen, bou jy ‘spiergeheue’. Jou lyf weet dan wat om te doen: hardloop, skree, losbreek – sonder om eers daaroor te dink.

“Wanneer een vrou leer, leer sy dikwels haar suster, vriendin of dogter. Ons word sterker saam. Dit skep ’n kultuur waar vroue mekaar ondersteun en oppas,” sluit hy af.