Eetversteuringsbewusmakingsweek word vanjaar gehou van 24 Februarie tot 2 Maart, maar ten spyte van wat baie mense glo, hoef ’n persoon met ’n ernstige eetversteuring nie noodwendig maer of ondergewig te wees nie.

Fierdous Achmat, ’n arbeidsterapeut wat praktiseer by Netcare Akeso Montrose Manor, sê dat daar ’n spektrum van eetversteurings is, waarvan baie vir lang tydperke misgekyk word deur mediese praktisyns en geliefdes voordat dit herken word.

“As iemand byvoorbeeld begin kieskeurig eet, of slegs op sekere tye eet, en  nie oor tyd baie gewig verloor nie, kan hul kieskeurige of ongewone eetgewoontes oor die hoof gesien word. Die probleem hiermee is egter dat eetversteurings dringende gesondheidskrisisse is wat onmiddellike aandag verg. Hoe vroeër eetversteurings behandel word, hoe beter is die uitkoms.”

Achmat werk in die toegewyde eetversteuringsherstel-eenheid by Netcare Akeso Montrose Manor in Kaapstad, waar hulle beide volwassenes en adolessente behandel wat hulp uit lande regoor die wêreld soek. Sy sê die voorkoms van eetversteurings neem wêreldwyd toe.

“Daar word beraam dat tot 8,4% van vroue en 2,2% van mans gedurende hul leeftyd ’n eetversteuring sal ervaar. In Suider-Afrika dui siftingsstudies daarop dat tot 37,5% van jongmense klinies beduidende versteurde eet-houdings of -gedrag kan toon,” sê Achmat.

Ernstige risiko’s

Achmat beklemtoon dat eetversteurings, wanneer dit nie gediagnoseer word nie, ernstige langtermynskade aan gesondheid en kognitiewe funksionering kan veroorsaak. “As dit onbehandel gelaat word, is daar ’n werklike kans op voortydige dood weens verskeie komplikasies.  Daarom is professionele hulp so krities.”

Sy verduidelik dat eetversteurings ’n wye reeks diagnostiese kategorieë insluit. “Benewens die meer bekende anorexia nervosa en bulimia nervosa, waar ’n persoon merkbaar gewig verloor, kan ander versteurings soos binge-eetversteuring, vermydende/beperkende voedselinname-versteuring, pica (’n drang om nie-voedselitems soos grond te eet), ruminasieversteuring (herhaalde terugbring van onverteerde of gedeeltelik verteerde kos) en ander eetversteurings nie altyd tot sigbare gewigsverlies lei nie. Daarom kan ’n mens nie net aanneem dat as ’n persoon nie maer is nie, hulle nie ’n ernstige eetversteuring het nie.”

Binge-eetversteuring

Sy verduidelik dat binge-eetversteuring meer algemeen is as anorexia nervosa en bulimia nervosa saam, wat dit die mees algemene eetversteuring wêreldwyd maak.

“Dit raak na raming een tot drie persent van die bevolking, en mense met binge-eetversteuring word dikwels vir lang tydperke nie gediagnoseer nie. Binge-eet word dikwels misgekyk omdat dit nie by die stereotipiese beeld van ’n eetversteuring pas nie. Omdat baie mense met binge-eetversteuring in groter liggame leef, kan klinici geneig wees om gewigsverlies te prioritiseer eerder as sielkundige assessering. Skaamte, geheimhouding en vrees vir oordeel verminder verdere openbaarmaking, wat stilte rondom die gedrag versterk.”

Intussen kan die persoon aan ernstige sielkundige nood en funksionele inkorting ly, sê Achmat. “Net so kan mense met atipiese anorexia nervosa ’n ‘normale’ of hoër gewig hê, maar steeds skadelike beperkende gedrag toon. Hulle kan ’n risiko hê vir beduidende fisiese en sielkundige gevolge. Vir dié met beperkte toegang tot veilige of konsekwente reguleringsmeganismes, word binge-eet ’n vinnige en betroubare hanteringsmeganisme. Die gedrag hou aan nie omdat dit swakheid is nie, maar omdat dit kortstondig werk.”

Achmat stem saam dat mense met eetversteurings huiwerig kan wees om hulp te soek. “Die persoon kan alles vermy wat inmeng met hoe hulle hul voedselinname bestuur. Praat met jou gesinsdokter as jy hulp nodig het om ’n geliefde te oortuig om hulp te soek.

Ondersteuning is noodsaaklik

Achmat sê dat toegang tot gespesialiseerde eetversteuringsdienste in Suid-Afrika steeds beperk is, wat dikwels lei tot gefragmenteerde behandeling, inkonsekwente boodskappe en vertraagde diagnose. “Eetversteurings is baie moeilik om te oorkom sonder noue ondersteuning. Ek kan nie genoeg beklemtoon dat gespesialiseerde, holistiese behandeling krities is om iemand met ’n eetversteuring te help nie.

Oorsake

Die oorsake van eetversteurings is uiteenlopend en sluit genetika, persoonlikheidseienskappe en trauma in. Simptome kan wissel van ernstige gewigsverlies tot onbeheerde binge-eet en suiwering, oormatige oefening en dieet, en ’n abnormale fokus op liggaamsbeeld.

Indien iemand wat jy ken enige van die onderstaande eienskappe toon, moedig hulle asseblief aan om hulp te soek:
• Vreemde rituele, soos om kos in baie klein stukkies te sny of kos te meet
• Slegs eet van ‘veilige’ of ‘goeie’ kosse wat laag in kilojoules en vet is
• Klere in lae dra om gewigsverlies of -toename te verberg
• Oormatige oefening
• Lang badkamerbesoeke ná etes