Byna elke toeskouer by ’n skoolwedstryd, rugby- of atletiekbyeenkoms het ’n foon in die hand. Foto’s word geneem, video’s word gedeel, en oomblikke word binne sekondes geplaas.
Maar saam met hierdie alledaagse gedrag ontstaan die vraag: Is dit wettig om by sportgeleenthede in Suid-Afrika foto’s of videos te neem?
Die kort antwoord is ja – in die meeste gevalle is dit wettig.

Die langer antwoord delf bietjie dieper. Suid-Afrikaners hoor dikwels die name RICA en POPIA wanneer geskille ontstaan oor verfilming by openbare geleenthede. Hierdie wette word gereeld misverstaan en soms verkeerdelik gebruik om mense te verhoed om opnames te maak.

In werklikheid verbied geeneen van hierdie wette gewone toeskouers om foto’s of video’s by openbare sportgeleenthede te neem nie.
RICA (Regulation of Interception of Communications Act) fokus hoofsaaklik op die onwettige onderskep van private kommunikasie, soos foonoproepe of privaat gesprekke.
Om ’n wedstryd te verfilm, die skare af te neem, of die algemene atmosfeer vas te vang, kom nie neer op onwettige onderskepping nie. Die kernkwessie onder RICA is opset. As iemand doelbewus daarop uit is om ’n privaat gesprek op te neem, dán word die wet relevant.

POPIA (Protection of Personal Information Act) is meer relevant vir alledaagse verfilming. Dit erken dat ’n persoon se beeld persoonlike inligting is indien hulle geïdentifiseer kan word. Dit beteken egter nie dat jy skriftelike toestemming nodig het van elke persoon wat in die agtergrond van jou wedstrydfoto’s verskyn nie.

Openbare geleenthede dra ’n verminderde verwagting van privaatheid.

Mense woon openbare geleenthede by met die wete dat hulle in foto’s, video’s en mediadekking mag verskyn.
Waar POPIA belangrik word, is hoe die materiaal gebruik word. Om jou kind te verfilm terwyl hy ’n doel aanteken en dit met familie of op ’n persoonlike sosiale media-rekening te deel, is nie onwettig nie.

Probleme ontstaan wanneer materiaal vir kommersiële doeleindes gebruik word, gebruik word om iemand te verneder, of gebruik word op ’n manier wat hul waardigheid skend. ’n Nabyskoot van ’n identifiseerbare persoon wat sonder toestemming in advertensies gebruik word, kan byvoorbeeld op ’n regsoortreding neerkom.

Spelers self, veral by georganiseerde sportgeleenthede, het ’n selfs laer verwagting van privaatheid terwyl hulle op die veld is. Hul optrede tydens ’n wedstryd is deel van die openbare gebeure. Om ’n fout, ’n omstrede besluit of ’n vurige oomblik te verfilm, is oor die algemeen wettig.

Wat nie aanvaarbaar is nie, is om materiaal te manipuleer, dit uit konteks te ruk of dit te gebruik om iemand te belaster. Geleentheidsorganiseerders dra ook verantwoordelikhede. Duidelike tekens wat aandui dat verfilming plaasvind, eenvoudige bewoording op kaartjies, en deursigtigheid oor hoe amptelike foto’s en video’s gebruik mag word, kan konflik voorkom en vertroue bou.

Hierdie stappe beskerm beide die organiseerders en die publiek.

Vir fotograwe en toeskouers is die leidende beginsel respek. Net omdat jy mág verfilm, beteken dit nie altyd dat jy móét nie. Vermy indringerige nabyskote van privaat oomblikke. Respekteer redelike versoeke om nie verfilm te word nie. Moenie materiaal gebruik om individue te teiken nie. Die wet stel grense, maar etiek moet gedrag lei. Slimfone is nou deel van die sportervaring.