Finansiële druk, werkloosheid, veeleisende werksomstandighede en stygende lewenskoste plaas toenemend druk op Suid-Afrikaners se geestesgesondheid,

Aptekers sien die gevolge hiervan eerstehands, aangesien al meer mense raad vra oor simptome wat verband hou met langdurige spanning, angs en depressie.

Hoewel spanning in vandag se vinnige wêreld amper as ’n bewys van hoe besig iemand is beskou word, waarsku gesondheidskenners dat voortdurende stres tot uitbranding, angs of depressie kan lei indien dit nie betyds hanteer word nie.

Lesiba Ramokgola, ’n apteker by Medipost Pharmacy, sê een van die grootste bekommernisse is dat mense dikwels wag totdat hulle in ’n krisis is voordat hulle hulp soek.

“Baie mense beskou voortdurende stres bloot as deel van die moderne lewe. Hulle hou aan om deur te druk omdat hulle glo almal rondom hulle cope ook. Ongelukkig kan langdurige stres wat nie raakgesien en bestuur word nie, tot uitbranding, angsversteurings en depressie bydra,” sê Ramokgola.

Stres, angs, uitbranding en depressie is nie dieselfde nie

Hoewel hierdie begrippe dikwels uitruilbaar gebruik word, is stres, angs, uitbranding en depressie nie dieselfde toestand nie.

Stres is die liggaam se natuurlike reaksie op uitdagings in die lewe en is gewoonlik van korte duur sodra die bron van druk verby is. Angs word gekenmerk deur aanhoudende vrees of oormatige bekommernis, selfs wanneer daar geen onmiddellike bedreiging is nie.

Uitbranding ontwikkel ná langdurige werkverwante stres wat nie suksesvol bestuur is nie en word deur die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) as ’n beroepsverwante verskynsel erken.

“Depressie, daarenteen, is ’n erkende mediese toestand wat ’n persoon se gemoedstoestand, denke, energievlakke, slaap, eetlus en vermoë om daagliks te funksioneer, beïnvloed,” verduidelik Ramokgola.

“Dit reageer op professionele behandeling, wat berading, lewenstylveranderinge, medikasie of ’n kombinasie van hierdie benaderings kan insluit.”

Moenie die waarskuwingstekens ignoreer nie

Medipost Pharmacy waarsku dat baie mense die vroeë tekens van geestesgesondheidsprobleme miskyk omdat hulle glo hulle moet bloot harder werk of nog ’n moeilike week deurdruk.

Ramokgola sê aanhoudende angs, veranderinge in eetlus of gewig, slaapprobleme, skuldgevoelens of gevoelens van waardeloosheid, onttrekking van familie en vriende, voortdurende moegheid en die verlies aan belangstelling in aktiwiteite wat voorheen vreugde gebring het, is alles waarskuwingstekens wat nie geïgnoreer moet word nie.

“Mense hoop dikwels hierdie simptome sal mettertyd vanself verdwyn. Maar indien dit voortduur of jou daaglikse lewe begin beïnvloed, is dit belangrik om met ’n gesondheidsorgkundige te praat eerder as om alleen te probeer cope,” sê sy.

Aptekers speel ’n belangrike rol

Aptekers is dikwels van die eerste gesondheidswerkers wat kan agterkom wanneer iets ernstiger ’n pasiënt se welstand beïnvloed.

“Mense kom dikwels na ons op soek na iets om hulle te help slaap, hoofpyne te verlig, aanhoudende moegheid te hanteer of spysverteringsprobleme te behandel. Soms is hierdie simptome egter tekens van langdurige stres, angs of depressie en nie bloot geïsoleerde fisieke probleme nie,” sê Ramokgola.

“Ons kan help om te identifiseer wanneer iemand eerder met ’n dokter of ander gesondheidsorgkundige moet praat, in plaas daarvan om net die simptoom te behandel.”

Sy beklemtoon dat geestelike en fisieke gesondheid nou met mekaar verbind is.

Voortdurende angs en depressie kan slaap, eetlus, spysvertering, energievlakke en kardiovaskulêre gesondheid beïnvloed. Dit beklemtoon volgens haar die belangrikheid daarvan om vroeg hulp te soek.

Suid-Afrikaners onder toenemende druk

Suid-Afrika se unieke sosiale en ekonomiese uitdagings laat baie mense oorweldig voel.

Hoë werkloosheid, finansiële swaarkry, swaar werkslading en beperkte hulpbronne in die werkplek plaas veral gesondheidswerkers, onderwysers, nooddienspersoneel, blouboordjiewerkers en middelbestuurders onder volgehoue druk en maak hulle meer kwesbaar vir uitbranding.

Ramokgola sê sy merk ook ’n toename in jong Suid-Afrikaners wat hulp vir angs en depressie soek.

“Bewustheid onder jongmense verbeter, maar stigma verhoed steeds dat baie mense uitreik vir hulp. Daar is steeds ’n wanopvatting dat om met jou geestesgesondheid te sukkel ’n teken van swakheid is, veral onder mans.

“Die werklikheid is dat die erkenning dat jy ondersteuning nodig het, een van die sterkste besluite is wat jy kan neem,” sê sy.

Klein veranderinge kan ’n groot verskil maak

Volgens Ramokgola kan eenvoudige daaglikse gewoontes help om die risiko van uitbranding te verminder voordat dit ernstig word.

Sy moedig Suid-Afrikaners aan om genoegsame slaap te prioritiseer, fisiek aktief te bly, voedsame maaltye te eet, genoeg water te drink en gereeld deur die dag pouses te neem.

Die stel van realistiese doelwitte, gesonde grense tussen werk en persoonlike tyd, die beoefening van dankbaarheid en kontak met familie en vriende kan ook ’n belangrike rol in geestelike welstand speel.

Nie almal wat angs of depressie ervaar, benodig medikasie nie. Behandeling verskil van persoon tot persoon en kan berading, lewenstylveranderinge, medikasie of ’n kombinasie hiervan insluit.

Vir mense wat met angs of depressie gediagnoseer is, kan medikasie egter ’n belangrike deel van behandeling wees.

“Antidepressante help om die balans van belangrike chemiese stowwe in die brein wat gemoed en stres reguleer, te herstel,” verduidelik Ramokgola.

“Dit werk nie oornag nie en neem gewoonlik vier tot agt weke om hul volle uitwerking te bereik. Dit is noodsaaklik om medikasie konsekwent en presies soos voorgeskryf te gebruik.”

Sy waarsku pasiënte om nooit op hul eie op te hou om antidepressante te gebruik nie, maar eers met hul gesondheidsorgverskaffer te praat. Die skielike staking van behandeling kan tot ’n onttrekkingsindroom en ander onaangename simptome lei.

Mense wat depressie of uitbranding ervaar, word ook aangeraai om oormatige alkoholgebruik, onnodige kalmeermiddels en ’n hoë kafeïeninname te vermy, aangesien dit simptome kan vererger of met behandeling kan inmeng.

Moenie wag tot breekpunt nie

As van die mees toeganklike gesondheidsorgprofessionele speel aptekers ’n toenemend belangrike rol in die oorbrugging van Suid-Afrika se gaping in geestesgesondheidsorg, veral in gemeenskappe met beperkte toegang tot spesialisdienste.

“Gemeenskapsaptekers is dikwels die eerste gesondheidsorgprofessionele met wie mense praat. Ons kan betroubare raad gee, pasiënte oor hul medikasie opvoed, herken wanneer iemand moontlik bykomende ondersteuning nodig het en hulle, waar nodig, na die toepaslike gesondheidsorgkundige verwys,” sê Ramokgola.

Haar boodskap aan Suid-Afrikaners is eenvoudig: Moenie wag totdat jy breekpunt bereik nie.

Let op die vroeë waarskuwingstekens. Rus voordat jy uitgeput is. Vra vir hulp voordat jy ’n krisis bereik. Geestesgesondheid raak ons almal, en om hulp te soek is nooit ’n teken van swakheid nie.

“Hoe gouer jy uitreik vir ondersteuning, hoe gouer kan jy jou pad na herstel begin.”