Twee onlangse skenkings aan die Erfenisstigting het die verlede op nuwe maniere laat voortleef: een klein en broos, en die ander omvangryk en uitgebrei.

Die eerste, ’n speelgoed-rubbervarkie wat in die hande van ’n vrou in ’n konsentrasiekamp beland het, bring die menslike kant van oorlewing en geloof na vore.

Die tweede, die Reddingsdaadbond-argief, bied ’n blik op hoe gemeenskappe hul eie toekoms begin bou het in die nasleep van die Groot Depressie.

Saam vertel dié twee skenkings die storie van hoop.

Dawid Brand, bedryfshoof van die Kultuurtuiste van die Erfenisstigting, vertel van die oomblik toe ’n skenker op ’n dag by die stigting se uitstalruimte opgedaag het met ’n klein, eenvoudige voorwerp.

Hierdie voorwerp was ’n klein rubbervarkie, vergeel van ouderdom, maar vol betekenis.

Dit is deel van ’n versameling items wat Ellie van Tonder van Villieria onlangs aan die stigting geskenk het.

Die speelding, wat eens aan haar ouma Steyn van Reddersburg behoort het, is ’n tasbare herinnering aan die vroue en kinders wat tydens die Tweede Vryheidsoorlog (1899–1902) die onmenslike omstandighede van konsentrasiekampe moes verduur.

Van Tonder se ouma was een van duisende vroue wie se lewens deur die Britte se verskroeideaardebeleid onherroeplik verander is.

Toe huise aan die brand gesteek en oeste vernietig is, het sy haar huisraad begrawe: ’n wynbeker, soutpot, botterbak en asynhouer van glas.

Vir haar was dit die simbole van huislikheid, vrede en geloof.

Kort daarna is Ouma Steyn saam met duisende ander vroue en kinders na ’n kamp gestuur. Hoewel haar lewe in onsekerheid voortgegaan het, het party van haar klein besittings oorleef.

Onder hulle was ’n tinhouertjie met ’n stukkie boerseep en ’n klein rubbervarkie, haar enigste speelding in die kamp.

“Dis waarmee Ouma Steyn gespeel het,” vertel Van Tonder sag. “Hierdie varkie was haar hoop.”

Die Erfenisstigting sien sulke skenkings as die hart van hul werk: om die verhale agter die voorwerpe te bewaar, te dokumenteer en sigbaar te maak vir toekomstige geslagte.

“Wanneer jy iets begrawe wat ’n teken van tuiste is, begrawe jy ’n deel van jouself,” sê Lizette Jansen, bestuurder van die Erfenisstigting. “Só verseker ons dat die geskiedenis nie net in boeke voortleef nie, maar in die tekstuur van ’n klereborsel of die krake in ’n speelgoedvarkie beleef kan word.”

Die tweede groot skenking aan die stigting is weer die simbool van gemeenskapsamewerking en selfstandigheid.

Die onlangse oordrag van die Reddingsdaadbond-argief het ’n belangrike hoofstuk in die geskiedenis weer oopgemaak.

Die Reddingsdaadbond, in 1939 gestig, het in ’n tyd van groot armoede ontstaan toe Afrikaners hulself begin help het deur opleiding, werkskepping en ondernemingsontwikkeling te bevorder.

Die argief, wat uit briewe, verslae en foto’s bestaan, sal gedigitaliseer en vir die publiek beskikbaar gestel word.

Die Erfenisstigting nooi die publiek uit om hul eie herinneringstukke soos briewe, foto’s, dokumente of voorwerpe in te bring na die stigting se tuiste by die Voortrekkermonument. Vir meer inligting, stuur ’n e-pos aan dawid@kultuurtuiste.co.za.

Het jy dalk meer inligting rakende dié storie? 

Stuur gerus vir ons ‘n epos na  bennittb@rekord.co.za of skakel ons by 083-625-4114.

Vir jou daaglikse gratis gemeenskapsnuus, besoek Rekord se webwerf: Rekord

Besoek ook ons Facebook, Twitter en Instagram en TikTok.