communityLocal newsNewsSpeak Out, Khuluma, PraatYouth Revolution

Impinda yokungazwani kwabasakazi nabaphathi e-NCOR FM

‘Lomsakazo ngokusho koMthetho sisekelo wawo ungumsakazo odlala yonke into.’

Kufane nokuthela amanzi edadeni ukucisha umlilo obuvutha ubuhangu-hangu phakathi kwabaphathi besiteshi be-Nquthu Community Radio (N-COR) nabasebenzi bakhona ngemuva kokubamba umhlangano nabakwa ICASA kanye ne National Community Radio Forum (NCRF). Lezinhlangano zibambe umhlangano ngolwesibili,mhlaka June 23 nabasebenzi beN-COR Fm ngenhloso yokuzobhula lomlilo wokungasebenzisani. Ukungazwani kahle kwalamathimba omabili kudale ukuba lomsakazo ucishe uvalwe kulandela izinhlamba okuthiwa zathukwa kulomsakazo.

UMnuz Nkonzo Khanyi ongumphathi siteshi uthi, kuningi okwenziwa ngabasebenzi balomsakazo okubalwa kukho nokumthuka yena nebhodi lomsakazo ngazo zonke izinhlamba ezikhona futhi kwenziwa nasemsakazweni. UMasiteshi, uSihlalo webhodi lomsakazo nabasakazi bathi akusobe kwasebenzeka. Abasebenzi basakhala ngokuthi ‘uMnuz Khanyi usafuna ukuqhuba ngendlela yakhe yokusebenza, le evuna ezokholo.’ UMnuz Khanyi yena ukhala ngokuthi ‘abasebenzi bafuna ukwenza intando yabo namanje abafuni kuqhutshekwe njengesicelo sabakwa ICASA ukuba izinto zibuyele njengoba bekwenziwa.’

Emhlanganweni kuhoxisiwe ukuxoshwa kwabanye babasebenzi kwavunyelwana ukuba konke kubuyele esimweni kuze kube zonke izinkinga ziyaxazululeka. Okubaluliwe emhlanganweni ukuthi abaphathi bomsakazo kumele bahlanganise ibhodi elizothatha izinqumo liphinde libhekelele nokusebenza komsakazo kanye nabasebenzi. Lamalunga ebhodi kumele kube abantu abangabheke nzuzo (interests) ngaphandle kokufuna ukubona umsakazo uphumelela uyaphambili. Kuvelile ukuthi lokhu kumele ngabe into ekade yenzeka njengoba abasebenzi sebekhala ngokuthi abanye bamalunga ebhodi benza imisebenzi ngaphakathi emsakazweni.

Lokhu abakwa ICASA bakuchithile bathi akumelanga kwenzeke kepha umthetho olawula lokho ubungakaphasiswa babe sebenxusa ukuba lokhu kungenzeki kulomsakazo. UKhanyi uthe into bona akade bazi ukuthi bangayenza njengoba kungenamthetho oshoyo ukuthi lokho akwenziwa. Abasebenzi baphinde bakhala ngokuthi uMnuz Khanyi ‘ungundlovu kayiphikiswa’ kanti futhi ufuna yonke into yenzeke ngendlela yakhe njengoba bona bebazi ukuthi umsakazo ungowezokholo kuphela. Kudume i-boardroom lakhona emsakazweni ngesikhathi uMnuz Khanyile wakwa ICASA echaza ukuthi ‘lomsakazo ngokusho koMthetho sisekelo wawo ungumsakazo odlala yonke into.’

UKhanyile uphinde wafunda incwadi abeyi phathiswe abakwaMDDA ecacisa ngoxhaso mali olwanikelelwa ukuqala lomsakazo. Necacise ukuthi imali engu R1 115 597,16 yaxhasa umsakazo ngokuba kufakwe izitudiyo ezimbili. Inxenye yaleyomali yakhokhela inkampani ebifaka izitudiyo engu, R127 770 ngo November 23. Kwaphindwe kwakhokhelwa izinsiza kusebenza zezitudiyo u-R557 798.85 ngo Mayi 17 2013 nango September 19 2014. Besekuthi u-R415 900 wakhokhela ukuqeqeshwa kwabasebenzi bomsakazo kwi akhawunti yomsakazo. UMnuz Khanyi uthi ilokhu abefuna kucaciswe njengoba igama lakhe ‘lidicilelwe phansi kuthiwa udle imali.’

Yena nalowo onguSihlalo webhodi, uMnuz MM Mabaso, bathi abazizwa bephelile njengoba uMabaso wavinjwa iqulu labantu ngemuva nje kokuba umhlangano uphelile nabekade bemsabisa. Abakwa ICASA bacele umasipala ukuba uqinise ezokuphepha kuleyandawo lapho umsakazo ubekwe khona njengoba kuyindawo yakhe. Bathi abazizwa bevikelekile njengoba imiyalezo yokubasabisa isaqhubeka nakowhasapp. ‘Mina umuzi wami sewaphenduka ikhaya lamaphoyisa,”kusho uKhanyi.

Uthi yena konke lokhu okwenzeka kulomsakazo ingoba kunabantu abathize abafuna ukuzuza ngalomsakazo bona abawusebenzela kanzima bakhipha ngisho izimali zabo ukukhokhela ilayisense ku ICASA. Bala bayaphetha, bathi “okwenzeka kulomsakazo kuzobuzwa kithi ngakho ke ngeke siwubukelele usetshenziswa ngendlela okungeyona.”
Baqhube bathi ngabasebenzi bomsakazo abathize abaqhuba ipolitiki ngakho ngeke sivume ukuzwa ubuhlungu bokubona umsakazo uthathelwa ukukhankasa.”

Emhlanganweni kuvelile ukuthi u-Fana Bhengu nowaduma ngonyaka ka 2011 ngegalelo lakhe lokubeka i-Nquthu ‘ezingeni’ lapho wazakhela khona i-transmitter ukuze ezokwazi ukusakaza. Yena uthi “ukuthi umsakazo ubekhona ingenxa yaleligalelo lakhe eladonsa amehlo abezindaba i-South Africa yonke. “Lokhu kwenza ukuba abakwa ICASA no SENTECH bagaleleke ekhaya bezozibonela ngawabo bafuna nokwazi inhloso yokuba enze into efana nalena.”
Wabe esethenjiswa inkampani i-SENTECH ukumxhasa ngomfundaze ukuze iphupho lakhe lokuthuthukisa indawo yangakubo lifezeke.

Uthi lenkampani yaphinde yathembisa nokulekelela ukuba isicelo selayisense yokuqala umsakazo kulendawo siphumelele. Inkampani yakwa ICASA yabe isihlanganisa uFana kanye nozakwabo uSakhile Msomi kanye no Bafana Hadebe ngemuva kokuthola ukuthi likhona elinye ithimba elifake isicelo sokuvula umsakazo kulendawo kodwa asangaphumelela okungu Khanyi nethimba lakhe okuyibona abaziwayo njengamalunga ebhodi kwa ICASA. Kwabe sekuvunyelwana ukuthi bazosebenzisana ukuze kuzokwazeka ukuthi kube khona lomsakazo.

Laba bebazana njengoba uFana nozakwabo bebeprinter amaCD’s enkampanini kaKhanyi i-Nquthu Multi- Media. UMnuz Khanyi uthi “uFana wafakwa nje ngokuba kubonwe igalelo lakhe lokwenza i-transmitter, kepha akukho okumhlanganisa nokuba kubekhona isitifiketi somsakazo. Lokho sakwenza nebhodi elikhona njengamanje futhi sekukade sizama kwa-ICASA isicelo sethu singaphumeleli,”kubeka uKhanyi.

At Caxton, we employ humans to generate daily fresh news, not AI intervention. Happy reading!

Support local journalism

Add The Citizen as a preferred source to see more from Northern Natal News in Google News and Top Stories.

Related Articles

Back to top button