’n Onlangse voorval van beweerde kinderontvoering in die Moot het skokgolwe deur die gemeenskap gestuur en terselfdertyd ernstige vrae laat ontstaan oor hoe vinnig en onregverdig inligting op WhatsApp-groepe versprei kan word, met blywende gevolge vir onskuldige inwoners.

Volgens adjudant-offisier Marinda Austin van SAPD Villieria was daar in werklikheid geen ontvoeringsvoorval wat by die polisie aangemeld is nie.

“As polisiebeampte kan ek bevestig dat geen voorval by ons aangemeld is nie, behalwe vir die pamflet wat op die buurt se WhatsApp-groepe gesirkuleer is. Geen kriminele saak is by die polisie geopen nie. Beide partye wat na bewering betrokke is, is ondervra en geen elemente van ontvoering is gevind nie,” sê Austin.

Die voorval het in Moultonlaan afgespeel toe ’n inwoner probeer het om ’n hond wat in die straat rondgehardloop het, met sy eienaar te herenig.

In die proses het die persoon glo ’n kind genader wat voor die huis gespeel het, met die doel om uit te vind waar die hond tuis hoort.

Wat volgens die betrokkenes ’n onskuldige poging tot hulp was, het egter binne minute in paniek ontaard.

Beskrywings van die valslik beskuldigde se voorkoms, sowel as videobeelde van die voertuig, is spoedig op verskeie buurt-WhatsApp-groepe gedeel.

Die boodskappe het die indruk geskep dat ’n kinderontvoerder in die omgewing rondbeweeg, en die betrokke inwoner is gebrandmerk as ’n gevaar sonder enige bevestiging deur die polisie.

Die valslik beskuldige Moot-inwoner het aan Rekord vertel dat die gebeure uiters traumaties was.

“Die vals aantygings en die vinnige verspreiding daarvan op sosiale media het my wêreld ingrypend geruk en my in ’n toestand van vrees en onsekerheid in die gemeenskap wat ek so liefhet, gelaat. Die emosionele en persoonlike impak hiervan kan nie gering geskat word nie, en dit is juis hierdie oorweldigende trauma wat veroorsaak het dat ek dit nie net self kon hanteer nie en daaroor moes praat,” vertel die inwoner.

Sy vertrou dat die waarheid, soos deur Austin bevestig, sal bydra tot genesing, groter begrip en meer verantwoordelike optrede binne die gemeenskap in die toekoms.

Austin het bevestig dat die groep wat die boodskap versprei het, geïdentifiseer is as ’n organisasie sonder winsbejag, CRG (Community Response Group).

“Die SAPD het ook met die betrokke individu en regspan geskakel, en neem toepaslike maatreëls om die inwoner se veiligheid te verseker,” voeg sy by.

“Dit is vir die polisie baie belangrik dat die gemeenskap aktief betrokke raak by die gemeenskapspolisieforum, omdat die GPF ’n wettige erkende struktuur is wat samewerking tussen die SAPD en die gemeenskap bevorder. Deur hierdie betrokkenheid word doeltreffende kommunikasie, vertrouensbou, en gesamentlike probleemoplossing ten opsigte van gemeenskapsveiligheid verseker,” sê Austin.

Die voorval het ’n breër debat ontketen oor die wettigheid en etiek van die deel van persoonlike identifiserende inligting op sosiale media.

Voorsitter van die GPF, Susan Andrews, waarsku dat baie gemeenskapslede eenvoudig nie bewus is van wat die wet toelaat nie.

“Dit is belangrik om mense bewus te maak van wat die wet sê,” verduidelik Andrews. “Die publisering van inligting, foto’s of video’s van vermeende verdagtes voor hul eerste hofverskyning is onwettig in Suid-Afrika ingevolge Artikel 69 van die SAPD-wet en die Strafproseswet. Dit hou ernstige regsgevolge in, insluitend boetes of tot 12 maande tronkstraf.”

Sy beklemtoon dat dit ook van toepassing is op mense wat bloot vermoed word dat hul ’n misdryf gepleeg het.

Volgens Andrews kan sulke optrede polisie-ondersoeke belemmer, siviele lasterregsgedinge tot gevolg hê en selfs tot vigilante-optrede lei.

Andrews het ook die verskille tussen SAPD, private sekuriteitsbeamptes en GPF-patrolleerders duidelik uitgespel wanneer dit by ’n leidende rol in misdaadvoorkoming kom.

Sy verduidelik die SAPD het die grondwetlike mandaat om misdaad te bekamp, ondersoeke te doen en inhegtenisnames uit te voer. Private sekuriteitsbeamptes het geen spesiale wetlike magte nie en kan slegs as gewone burgers optree.

GPF-patrolleerders, beklemtoon sy, is slegs die ‘oë en ore’ van die polisie en mag nie stop-en-soek-optredes uitvoer nie.

“Daar is tans gemeenskapslede wat dink dit is aanvaarbaar om mense te stop en hul sakke of voertuie te deursoek. Dit is onwettig. Onder geen omstandighede hoef jy jou sakke leeg te maak of jou voertuig te laat deursoek deur ’n gemeenskapslid nie. Indien dit gebeur, moet ’n klagte by die naaste SAPD-kantoor gelê word,” waarsku Andrews.

Sy waarsku ook teen ongeregistreerde veiligheidsgroepe wat as buurtwagte optree sonder enige wetlike mandaat.

“Die feit dat ’n groep as ’n NPO of NPC geregistreer is, gee hulle nie die reg om veiligheidsake te hanteer nie. Gemeenskappe moet vra vir GPF- of PSIRA-registrasienommers en dit verifieer,” sê sy.

Martin Kruger, voorsitter van die Community Response Group (CRG), sê dat die organisasie in goeie trou opgetree het.

“Die voorval wat aanleiding gegee het tot die klagte, is in ’n oomblik van paniek aangemeld en op verskeie groepe versprei. Ons het onmiddellik opgetree, soos wat CRG bekend is om te doen, met die doel om die gemeenskap te beskerm,” sê Kruger.

Hy verduidelik dat die klaer alle inligting aan CRG gestuur het en deur CRG aangeraai is om ’n saak by SAPD aan te meld.

“Ons het die besonderhede aan SAPD gestuur om op te volg. Die volgende dag het die klaer self erken dat dit ’n groot misverstand was, en ons het dit ook op ons platforms reggestel,” voeg hy by.

Kruger beklemtoon dat CRG altyd optree volgens die inligting wat hulle ontvang.

“In oomblikke van nood kies ons om die veiligheid van die gemeenskap eerste te stel. Ons het reeds talle gevalle van vermiste kinders opgespoor en aktief gehelp in soektogte omdat ons omgee vir die gemeenskap. Ons werk is vrywillig en word gedoen met ons eie tyd en onkostes,” sê hy, en voeg by dat dit teleurstellend is wanneer hul bydraes nie erken word nie.

Die SAPD se riglyne aan inwoners is egter duidelik: verifieer altyd die bron van inligting, bevestig met SAPD voordat waarskuwings versprei word, en vermy die deel van onbevestigde of spekulatiewe boodskappe.

Die polisie waarsku ook dat die deel van voertuigregistrasienommers en persoonlike besonderhede slegs wetlik deur gemagtigde entiteite gedoen mag word en dat sulke inligting ingevolge die Wet op die Beskerming van Persoonlike Inligting (POPIA) beskerm word.

Lees: Tweede fase van konsultasies oor onwettige nedersettings begin binnekort

Het jy dalk meer inligting rakende dié storie? 

Stuur gerus vir ons ‘n epos na  bennittb@rekord.co.za of skakel ons by 083-625-4114.

Vir jou daaglikse gratis gemeenskapsnuus, besoek Rekord se webwerf: Rekord

Besoek ook ons Facebook, Twitter en Instagram en TikTok en WhatsApp Channel