Ernstige reëntekorte bedreig vanjaar se koringoes in die Swartland, met produsente wat waarsku dat tot 30% van hul oespotensiaal reeds verlore kan wees. Graan SA sê dringende regeringsingryping is nodig om bekostigbare oesversekering moontlik te maak.

Koringprodusente in die Swartland staar ’n uiters moeilike seisoen in die gesig nadat belowende reënval aan die begin van die 2026-produksieseisoen plek gemaak het vir ernstige droogtetoestande.

Sommige produsente beraam dat 25% tot 30% van hul oespotensiaal reeds verlore kan wees, terwyl die oppervlakte onder koringproduksie ook afgeneem het.

Graan SA waarsku dat die situasie ’n groter probleem blootlê: produsente kan nie langer die toenemende klimaat-, produksie- en markrisiko’s alleen dra nie.

“Die Swartland-produsente is in die moeilikheid. Dit gaan nie bloot oor een droë tydperk of een moeilike seisoen nie. Marges is reeds oor etlike jare uitgekalwe, produksierisiko’s neem toe en produsente het baie min finansiële buffer oor wanneer die reën wegbly,” sê dr. Tobias Doyer, uitvoerende hoof van Graan SA.

Van goeie reën na ’n ernstige tekort

Die seisoen het aanvanklik positief begin.

Volgens streekdata van Overberg Agri het sowat 176 mm reën gedurende April en Mei geval, aansienlik meer as die tienjaargemiddeld van ongeveer 66 mm.

Produsente het gevolglik geplant en groot bedrae aan saad, kunsmis en ander insette bestee.

Maar die reën het daarna feitlik opgedroog.

Van Junie tot Augustus is slegs sowat 43 mm reën aangeteken, teenoor ’n tienjaargemiddeld van ongeveer 202 mm – ’n tekort van byna 79%.

Vir droëlandboere is die tydsberekening van reën net so belangrik soos die totale hoeveelheid. Teen die tyd dat die droogte sy tol begin eis, is die meeste produksiekoste reeds aangegaan.

Insetkoste styg vinniger as koringpryse

Produsente se vermoë om sulke verliese te absorbeer, word verder beperk deur die toenemende koste van boerdery.

Plaasvlaksyfers wat deur ’n Swartland-produsent verskaf is, toon dat direkte insetkoste tussen 2016 en 2026 met ongeveer 65% gestyg het.

Die geraamde plaashekprys van koring het oor dieselfde tydperk met slegs sowat 36% toegeneem.

Produsente het reeds probeer om koste en risiko’s te beperk deur onder meer bewaringslandbou, beter waterbestuur, verbeterde genetika en doeltreffender produksiepraktyke.

Graanprodusente het ook deur SACTA sowat R986 miljoen tot teling en tegnologie bygedra, wat tot die vrystelling van 231 nuwe variëteite gelei het, waaronder 66 koringvariëteite. Maar, sê Graan SA, daar is ’n grens aan wat produsente self kan doen.

“Produsente kan water beter bestuur. Hulle kan nie reën vervaardig nie.”

Graan SA wil hê regering moet risiko deel

Graan SA doen nou ’n dringende beroep op die regering om bekostigbare oesversekering ’n nasionale landbouprioriteit te maak.

Hoewel Suid-Afrika reeds oor landbouversekeringsprodukte beskik, is multirisiko- en opbrengsgebaseerde versekering volgens die organisasie vir baie droëlandprodusente te duur.

Graan SA meen openbare-private ondersteuning is nodig om versekering op groter skaal beskikbaar te stel.

Die organisasie wys daarop dat verbeterings in satellietdata, weerstasies en grondvogmonitering nuwe moontlikhede vir meer akkurate weer- en opbrengsversekering skep.

“Die regering kan nie voortgaan om klimaatsrisiko bloot as die produsent se probleem te beskou nie,” sê Doyer.

Suid-Afrika kan nie nóg koringprodusente verloor nie

Die probleem is groter as net vanjaar se oes. Die oppervlakte onder koringproduksie in Suid-Afrika is reeds op sy laagste vlak in 97 jaar.

Graan SA waarsku dat herhaalde verliese produsente kan dwing om koringproduksie te verruil vir ander ondernemings, soos veeproduksie, waar die risiko-en-opbrengsverhouding beter is.

Wanneer produsente, kundigheid, infrastruktuur en toerusting eers die koringbedryf verlaat het, sal dit moeilik en duur wees om die produksievermoë weer op te bou.

Volgens BFAP dra Suid-Afrika se koringwaardeketting tussen R70 miljard en R75 miljard tot die ekonomie by en ondersteun dit sowat 90 000 werkgeleenthede. Koringprodukte word ook deur ongeveer 96% van Suid-Afrikaanse huishoudings verbruik.

Dringende plan nodig

Graan SA vra vir ’n gekoördineerde reaksie tussen die regering, produsente, versekeraars en die breër landbouwaardeketting.

Dit sluit onder meer in:

• bekostigbare indeksgebaseerde en multirisiko-oesversekering;
• openbare-private ondersteuning vir versekeringspremies;
• beter benutting van reënval-, satelliet- en grondvogdata;
• ’n koringtarief- en regulatoriese omgewing wat plaaslike produsente se werklikheid weerspieël;
• voortgesette belegging in genetika en landbounavorsing; en
• beter markmeganismes vir prysontdekking.

“Die vraag wat Suid-Afrika eenvoudig moet beantwoord, is: Beskou ons plaaslike koringproduksie as strategies belangrik, en wat is ons bereid om te doen om plaaslike produsente in besigheid te hou?” vra Doyer.

“Suid-Afrikaanse koringprodusente vra nie om sonder risiko te boer nie. Maar daar kan nie van hulle verwag word om ’n toenemende kombinasie van klimaat-, produksie- en markrisiko alleen te dra nie.”