Suid-Afrika se vierpoot gelukbringers word vereer

Militêre en polisieveterane, asook diereliefhebbers, het Sondag na die Voortrekkermonument gestroom vir die onthulling van die “Diere in Oorlog”-gedenkmuur.

Ongeveer 50 kranse is neergelê deur verskeie veterane-organisasies, die Tshwane metro, die Franse militêre attaché, die Tshwane Dierebeskermingsvereniging en die Erfenisstigting, wat ’n sleutelrol gespeel het in die oprigting van die gedenkteken.

Die spesiale geleentheid het begin met die plasing van ’n splinternuwe banier vir die Diere in Oorlog-veterane-organisasie.

Daarbenewens is die Savannah-banier vir die laaste keer tydens ’n nie-Savannah-parade vertoon.

Operasie Savannah, wat in 1975 in Angola begin en in Maart 1976 tot ’n einde gekom het, het verskeie ongekende heldedade gesien.

Een so ’n tragedie was toe geweerman Adam Schonveldt en sy spoorsnyerhond, Rinty, gesneuwel het.

Die gedenkmuur is die lewenswerk van bekende veteraan Roché Vermaak, wat tydens die inhuldiging beklemtoon het dat diere in oorlog dikwels die onbesonge helde van die slagveld is.

Vermaak woon gereeld militêre parades by met sy honde, Inga en Wolfi, om kranse te plaas by gedenkingsgeleenthede namens diere as oorlogswerkers.

Volgens hom het perde, honde, katte, duiwe, ’n bobbejaan en selfs ’n springbok dapper saam met soldate in verskeie oorloë en veldslae gedien.

“Ek het aan myself die belofte gemaak om hierdie gedenkmuur op te rig na die verlies van my polisiehond Shep in 1987 en honde-ambassadeur Marcus in 2023,” sê Vermaak.

Die geleentheid het getoon dat Suid-Afrika se militêre geskiedenis spog met merkwaardige diere wat as gelukbringers asook oorlogswerkers gedien het.

Volgens die SA Weermagvereniging was een so ’n dier Nancy, ’n springbok van die 4de Suid-Afrikaanse Infanterieregiment. Sy is die enigste dier wat met volle militêre eerbewys in ’n geallieerde begraafplaas ter ruste gelê is.

Toe die McLaren-Kennedy-gesin hul Springbok-ooi, Nancy, aan die Suid-Afrikaanse Weermag skenk in 1915, kon niemand voorspel hoe spesiaal sy sou word nie. Sy het die gelukbringer van die 4de Infanterieregiment geword en is afgerig deur skutter Edmund Petersen om op musiek te marsjeer en parades te lei.

Nancy het vinnig die harte van die soldate verower, en die 4de Infanterieregiment het bekend gestaan as die “Fighting Springboks”. Haar optog in Alexandrië het groot aandag getrek, veral onder Australiese en Nieu-Seelandse troepe. In Frankryk het sy ’n spesiale Transvaalse Tartan-jas gekry om haar teen die koue te beskerm.

Tydens die oorlog het Nancy parades gelei, maneuvers bygewoon en selfs loopgrawe besoek. Ongelukkig het sy in 1918 aan longontsteking beswyk, net voor die wapenstilstand. Haar begrafnis is met volle militêre eerbetoon gehou, en haar oorskot is in Hermeton in België begrawe.

Nancy se legende leef voort in die Oorlogsmuseum in Johannesburg, waar haar gemonteerde kop en vel uitgestal word. Selfs koningin Mary en kroonprins George VI het haar besoek.

Min mense weet van Jackie, die troetel-bobbejaan wat saam met sy eienaar, Albert Marr, die Eerste Wêreldoorlog aangedurf het.

Jackie is as ’n baba-bobbejaan op Marr se plaas in Villieria gevind en is soos ’n familielid grootgemaak, met sy eie klere en tafelmaniere.

In 1915 is Albert opgeroep vir diens in die Derde Transvaalse Regiment en, verbasend genoeg, is Jackie toegelaat om saam te gaan.

Hy het sy eie uniform, rantsoenstel en betaalboek gehad. Hy het offisiere gesalueer, soldate se sigarette aangesteek en selfs as ’n wag gehelp danksy sy skerp sintuie.

Jackie en Albert het geveg in die Senussi Veldtog en later in die loopgrawe van Frankryk en België. In April 1918 is Jackie in die Slag van Passendale gewond en moes sy regterbeen geamputeer word. Hy het dapper herstel, ’n medalje vir moed ontvang en is tot korporaal bevorder.

Na die oorlog het hy en Marr help fondse insamel vir gewonde soldate. Terug in Suid-Afrika is Jackie met volle eer ontslaan. Hy is in 1921 dood na ’n hartaanval tydens ’n donderstorm. Marr het tot 1973 geleef en in Pretoria gewoon.

Afgetrede generaal-majoor Lawrence Smith het tydens die seremonie beklemtoon dat diere se dapperheid internasionaal erken word deur middel van die Dicken-medalje. Hierdie toekenning vir diere se buitengewone dapperheid is al meer as 70 keer toegeken.

Het jy dalk meer inligting rakende dié storie? 

Stuur gerus vir ons ‘n epos na  bennittb@rekord.co.za of skakel ons by 083-625-4114.

Vir jou daaglikse gratis gemeenskapsnuus, besoek Rekord se webwerf: Rekord

Besoek ook ons Facebook, Twitter en Instagram en TikTok.