Guillain-Barré-sindroom is seldsaam, maar ernstig
Tweederdes van pasiënte toon simptome van 'n infeksie in die weke voor GBS begin, dikwels van die lugweë of spysverteringskanaal.
POLOKWANE – Guillain-Barré-sindroom (GBS) is ‘n seldsame neurologiese siekte waarvan baie lesers onlangs vir die eerste keer te hore gekom het, nadat ‘n geliefde inwoner as gevolg van hierdie sindroom, gesterf het.
Dr. Christa Carlisle gesels oor hierdie siekte.
“Guillain-Barré-sindroom is ‘n seldsame neurologiese toestand waarin ‘n persoon se immuunstelsel die senuwees aanval.”
Carlisle sê spierswakheid en ‘n tintelende gevoel in die bene en voete is gewoonlik die eerste simptome. Hierdie sensasies kan vinnig versprei en tot verlamming lei. In sy ernstigste vorm is Guillain-Barré-sindroom ‘n mediese noodgeval.
“Guillain-Barré-sindroom is skaars, en die presiese oorsaak daarvan is onbekend. Tweederdes van pasiënte toon egter simptome van ‘n infeksie in die dae tot vier weke voordat GBS begin. Hierdie infeksies kan respiratoriese of gastro-intestinale infeksies insluit.”
Volgens Carlisle is daar nie ‘n geneesmiddel vir GBS nie, maar wel verskeie behandelingsopsies wat die simptome kan verlig en help om die herstel te bespoedig. Die meeste mense herstel uiteindelik van GBS, maar in sommige gevalle kan dit dodelik wees. Sommige mense ervaar ook blywende gevolge, soos swakheid, gevoelloosheid of moegheid.
“Dikwels word die voete eerste aangetas, en die swakheid dan opwaarts deur die liggaam versprei en uiteindelik die bene, arms, gesig en asemhalingsspiere te beïnvloed. Minder algemeen begin die simptome in die gesig en versprei dan afwaarts.”
Wat veroorsaak dit?
“Die presiese oorsaak van Guillain-Barré-sindroom is nie bekend nie. Dit verskyn gewoonlik dae of weke na ‘n infeksie van die lugweë of spysverteringskanaal.”
Carlisle sê by Guillain-Barré-sindroom begin jou immuunstelsel die senuwees aanval. By AIDP word die senuwees se beskermende laag, bekend as die miëlienskede, beskadig.
“Die skade verhoed dat senuwees seine na jou brein oordra, wat swakheid, gevoelloosheid of verlamming veroorsaak. Guillain-Barré-sindroom kan mense van alle ouderdomme tref, maar die risiko neem toe namate mense ouer word. Dit kom ook effens meer algemeen by mans as by vroue voor.”
Moontlike komplikasies
Guillain-Barré-sindroom affekteer jou senuwees. Aangesien senuwees jou bewegings en liggaamsfunksies beheer, kan mense met Guillain-Barré-sindroom die volgende ervaar:
• Asemhalingsprobleme.
• Oorblywende gevoelloosheid of ander sensasies.
• Hart- en bloeddrukprobleme.
• Pyn.
• Probleme met derm- en blaasfunksie.
• Bloedklonte.
• Bedsere.
“Wanneer vroeë simptome erger is, neem die risiko van ernstige langtermynkomplikasies toe. In sommige gevalle kan die dood intree as gevolg van komplikasies soos respiratoriese noodsindroom en hartaanvalle.”
Wanneer moet jy hulp soek?
Kontak jou gesondheidswerker indien jy ligte tinteling in jou tone of vingers ervaar wat nie lyk of dit versprei of vererger nie. Soek noodmediese hulp indien jy enige van hierdie ernstige simptome ervaar:
• Tinteling wat in jou voete of tone begin het en nou teen jou liggaam opbeweeg.
• Tinteling of swakheid wat vinnig versprei.
• Probleme om asem te haal of kortasemigheid wanneer jy plat lê.
• Verstikking aan speeksel.
“Guillain-Barré-sindroom is ‘n ernstige toestand wat onmiddellike hospitalisasie vereis, aangesien dit vinnig kan vererger. Hoe gouer behandeling begin word, hoe beter is die kans op ‘n volledige herstel.”
Watter simptome moet jy dophou?
Simptome van GBS kan die volgende insluit:
• ‘n Tintelende gevoel (spelde en naalde) in die vingers, tone, enkels of polse.
• ‘n Onvaste loopgang of die onvermoë om te loop of trappe te klim.
• Probleme met gesigbewegings, insluitend praat, kou of sluk.
• Dubbelvisie of die onvermoë om die oë te beweeg.
• Erge pyn wat soos ‘n skietpyn of kramp kan voel en wat snags erger kan raak.
• Probleme met blaasbeheer of dermfunksie.
• ‘n Vinnige hartklop.
“Mense met Guillain-Barré-sindroom ervaar gewoonlik die ernstigste swakheid binne twee tot vier weke nadat die simptome begin het.”
Verskillende tipes GBS
“Die simptome van Guillain-Barré-sindroom kan wissel na gelang van die tipe. Die toestand kom in verskeie vorms voor.”
Die hooftipes is:
• Akute inflammatoriese demyeliniserende poliradikuloneuropatie (AIDP). Die algemeenste vorm, waar spierswakheid in die onderste deel van die liggaam begin en opwaarts versprei.
• Akute motoriese aksonale neuropatie (Aman).
• Akute motoriese-sensoriese aksonale neuropatie (Amsan).
Interessante feite
• Miller-Fisher-sindroom is ‘n erkende GBS-variant (5–25% van gevalle) met oftalmoplegie, ataksie en arefleksie.
• Campylobacter jejuni: Die mees algemene bakteriële oorsaak van GBS, in 40% van AIDP-gevalle.
