Wanneer ’n vuurwapen in staatsbewaring geplaas word, moet die publiek daarop kan vertrou dat dit veilig bewaar en, waar nodig, behoorlik vernietig word.

Indien so ’n vuurwapen egter in die hande van ’n misdadiger beland, is dit volgens TLU SA nie bloot ’n administratiewe tekortkoming nie, maar ’n ernstige veiligheidskwessie, berig die Parys Gazette.

Bennie van Zyl, hoofbestuurder van TLU SA, het Woensdag (2 September) tydens die organisasie se kongres in Pretoria gesê staatsinstellings moet aanspreeklik gehou word indien vuurwapens onder hul beheer in onwettige hande beland.

Sy opmerkings kom te midde van toenemende aandag aan die rol van onwettige vuurwapens in Suid-Afrika se geweldsmisdaad.

Firoz Cachalia, waarnemende minister van Polisie, het vroeër vanjaar gesê nagenoeg 99% van die moorde wat die afgelope vier boekjare met vuurwapens in Suid-Afrika gepleeg is, het met onwettige vuurwapens verband gehou.

Volgens syfers wat deur AfriForum uitgelig is, is 41% van die 23 096 moorde wat in die 2025/2026-boekjaar aangeteken is, met vuurwapens gepleeg. Sowat 40% van alle moorde is volgens dié syfers met onwettige vuurwapens gepleeg.

Daarteenoor is slegs 75 van die vuurwapenmoorde in die boekjaar, oftewel 0,8%, volgens die syfers gepleeg deur die wettige eienaar van ’n wettig gelisensieerde vuurwapen.

AfriForum sê die syfers toon dat onwettige vuurwapenbesit ’n groot rol in vuurwapenverwante moorde speel, terwyl wetsgehoorsame vuurwapeneienaars steeds aan strenger wetgewing onderwerp word.

Die kwessie van vuurwapens wat uit staatsbewaring verdwyn, het onlangs weer onder die soeklig gekom nadat Dudley Brown, president van die Amerikaanse National Association for Gun Rights, Suid-Afrika tydens ’n internasionale konferensie oor wapenhandel in Genève gekritiseer het.

Brown het Suid-Afrika se internasionale rol in wapenbeheer bevraagteken in die lig van vuurwapens wat uit polisiebewaring verdwyn het en later by misdadigers beland het.

Hy het onder meer na die sogenaamde Prinsloo-vuurwapensaak verwys.

Die voormalige polisiekolonel Christiaan Prinsloo was betrokke by ’n netwerk wat tussen 2007 en 2015 sowat 2 000 vuurwapens uit polisiebewaring aan misdadigers verskaf het.

Die wapens het onder meer vuurwapens ingesluit wat deur die polisie gekonfiskeer of uit diens onttrek is. Van dié wapens moes vernietig word, maar is eerder gesteel en aan bendes op die Kaapse Vlakte verkoop.

Prinsloo is in 2016 tot 18 jaar gevangenisstraf gevonnis.

Volgens gepubliseerde navorsing is 888 van die betrokke vuurwapens deur polisieondersoekers aan 1 066 moorde tussen 2010 en 2016 verbind.

Vir TLU SA beklemtoon die saak die belangrikheid van behoorlike beheer oor elke vuurwapen wat die staat ontvang, berg en vernietig.

“Hierdie saak wys waarom vuurwapenbeheer veel meer as lisensievereistes op papier moet behels. Daar moet beheer wees oor elke vuurwapen wat die staat ontvang, berg en vernietig. Wetsgehoorsame burgers kan nie verantwoordelik gehou word vir die korrupsie en gebrekkige toesig wat misdadigers bewapen nie,” het Van Zyl gesê.

TLU SA vra daarom vir onafhanklike oudits van vuurwapens in staatsbewaring, betroubare rekords wat elke vuurwapen van ontvangs tot vernietiging dophou en doelgerigte ondersoeke na onwettige verspreidingsnetwerke.

Die organisasie sê die publiek behoort ook ingelig te word oor die opsporing van vermiste vuurwapens en optrede teen diegene wat daarvoor verantwoordelik is.

Volgens Van Zyl hou die kwessie direk verband met TLU SA se veldtog teen die voorgestelde wysigings aan die Wet op Beheer van Vuurwapens.

Hy sê verdere beperkings op wetsgehoorsame vuurwapeneienaars kan nie behoorlike polisiëring, doeltreffende beheer binne staatsinstellings en optrede teen korrupsie vervang nie.

Hoewel internasionale verdrae en plaaslike lisensiewetgewing afsonderlike raamwerke is, bly doeltreffende toepassing en staatsaanspreeklikheid volgens Van Zyl noodsaaklik.

“Boere, hul gesinne en plaaswerkers woon en werk dikwels ver van onmiddellike hulp. Wetgewing moet dié werklikheid erken. Hul vermoë om hulself binne die wet te beskerm, mag nie verswak word terwyl tekortkominge in polisiëring en vuurwapenbeheer onvoldoende aangespreek word nie,” het hy gesê.

Van Zyl beklemtoon dat verantwoordelike vuurwapenbesit bevoegdheid, veilige bewaring en nakoming van die wet vereis. Volgens hom behoort dieselfde standaarde te geld vir staatsamptenare en instellings wat vuurwapens hanteer. “Dit gaan oor meer as ’n vuurwapen. Dit gaan oor mense se veiligheid en die reg om hulself wettig te beskerm.”

Breaking news at your fingertips… Follow Caxton Network News on Facebook and join our WhatsApp channel.

Nuus wat saakmaak. Volg Caxton Netwerk-nuus op Facebook en sluit aan by ons WhatsApp-kanaal.