Die opvoedkundige regulatoriese organisasie Umalusi het bevestig dat alle rolspelers en prosesse gereed is om die 2026-jaareindeksamens suksesvol en doeltreffend af te skop, maar waarsku dat die integriteit van die eksamenproses beskerm moet word.

Sowat 1,08 miljoen kandidate sal hul matriekeksamens by 9 183 sentrums aflê. Hiervan is 815 051 voltydse en 147 781 deeltydse kandidate volgens die Departement van Basiese Onderwys geregistreer, berig Pretoria Rekord.

Die gehalteversekeringsliggaam waarsku egter dat onreëlmatighede, veiligheidsrisiko’s en die onregmatige uitsluiting van leerders die geloofwaardigheid van die eksamenproses kan bedreig.

Tydens die bekendmaking van sy ouditbevindinge oor die rolspelers en prosesse het Umalusi beklemtoon dat alle kandidate ’n regverdige geleentheid moet kry om hul eksamens af te lê.

Die bestuurshoof, dr. Mafu Rakometsi, het hom veral teen poortwagtery uitgespreek en ouers en voogde versoek om gevalle waar skoolhoofde of onderwysers geregistreerde leerders verhinder om sekere vakke te skryf, onmiddellik by die toepaslike owerhede aan te meld.

Hy het benadruk dat die eksamenstelsel se geloofwaardigheid berus op die beginsel dat elke geregistreerde kandidaat ’n billike kans moet kry om te presteer.

“Die stelsel is net so sterk soos sy swakste skakel. Een individu kan die hele eksamen vir alle leerders in gevaar stel,” het hy gewaarsku oor die moontlike gevolge van onreëlmatighede.

Veiligheid is vir hom nog ’n belangrike prioriteit gedurende die eksamentydperk.

Met plaaslike regeringsverkiesings wat op 4 November met die eksamentydperk saamval, het hy gewaarsku dat politieke aktiwiteite en gemeenskapsprotes die gladde verloop van eksamens kan ontwrig.

Hy het ’n beroep op gemeenskappe, politieke leiers, gemeenskapsleiers, skoolhoofde, onderwysers en ouers gedoen om ontwrigting by skole wat as eksamensentrums of stemlokale gebruik word, tot die minimum te beperk.

Rakometsi het ook die belangrikheid van waaksaamheid onderstreep. Hy het gewaarsku dat ouers nie veiligheidsrisiko’s ligtelik moet opneem nie, veral op dae naby die verkiesing en op die verkiesingsdag self.

“Die beskerming van leerders en die handhawing van ’n veilige omgewing vereis samewerking tussen skole, ouers en die breër gemeenskap,” het hy gesê.

Umalusi se oudit het bevind dat die eksamenstelsel oor die algemeen gereed is. Die oudit, wat van 24 Augustus tot 30 September plaasgevind het, het onder meer kandidaatregistrasie, personeel by eksamen- en nasienentrums, moderering van vraestelle, sekuriteitsmaatreëls en die vaslegging van punte ondersoek.

Altesaam 283 vakvraestelle is ekstern gemodereer en goedgekeur. Die liggaam het ook bevestig dat die puntevasleggingstelsels aan sy vereistes voldoen.

Elke assesseringsliggaam sal ’n dubbelkontroleproses gebruik, waartydens een amptenaar punte vaslê en ’n ander dit verifieer.

Rakometsi het aangedui dat voldoende nasienkapasiteit oor die algemeen beskikbaar is, hoewel die Departement van Basiese Onderwys tekorte aan nasieners vir Afrikaans Huistaal, Engels Huistaal en Geskiedenis aangemeld het.

Hy het verduidelik dat hierdie tekortkominge en die departement se plan om vroeër met nasienwerk te begin en die proses in fases te hanteer, gemonitor sal word.

Hy het ook sy kommer oor herhalende onreëlmatighede met praktiese assesseringstake en interne assesserings by sekere kolleges uitgespreek.

Wat die 2025-matriekvraestelle betref, het die finale verslag van die Nasionale Ondersoektaakspan bevind dat die sekuriteitsbreuk tot 40 kandidate in Pretoria beperk gebly het.

Die ondersoek het betrekking gehad op vraestelle in Wiskunde, Fisiese Wetenskappe en Engels Huistaal. Die departement se dissiplinêre prosesse is steeds aan die gang om die aangeleentheid en die verantwoordelikes aanspreeklik te hou, het hy bevestig.

Ná afloop van die eksamens sal die uitslae gestandaardiseer word voordat die uitvoerende komitee van Umalusi oor die vrystelling daarvan besluit.

Umalusi sal die besluit oor die vrystelling van die 2026-eksamenuitslae op 8 Januarie 2027 tydens ’n mediakonferensie aankondig.

Breaking news at your fingertips… Follow Caxton Network News on Facebook and join our WhatsApp channel.

Nuus wat saakmaak. Volg Caxton Netwerk-nuus op Facebook en sluit aan by ons WhatsApp-kanaal.