Lede van Solidariteit, Afriforum, verskeie politieke partye, ouers en lede van die gemeenskap het in hul duisende vanoggend na die Voortrekkermonument opgetrek vir ‘n protesaksie  om hul stem te laat hoor teen die Wysigingswet op Basiese Onderwyswette (Bela).

Vandag se protesoptog gaan hoofsaaklik oor beswaar teen artikel vier en vyf van die Bela-wet wat handel oor skole se taal- en toelatingsbeleid.

Die Bela wetgewing is vroeër deur president Cyril Ramaphosa onderteken, maar nog nie in die staatskoerant geplaas nie. President  Ramaphosa het artikel vier en vyf van die wetgewing se inwerkingstelling vir drie maande uitgestel om gesprekke daaroor oop te maak.

Met die ondertekening van die Basic Education Laws Amendment (BELA) deur President Ramaphosa het meer vrae as antwoorde egter ontstaan, en is ouers en selfs onderwysers onseker oor wat die toekoms inhou en hoe hulle moet voorberei.

Vrae oor of skole die kapasiteit gaan hê om die veranderinge aan te bring en ook die finansiële implikasies wat die veranderinge op skole sal hê, hang in die lug.

Van die aspekte waarmee die wet handel, sluit in:

Die BELA-wetsontwerp verbied nie tuisonderrig nie. Tuisonderrig is sedert 1996 ‘n wettige opvoedkundige opsie en sal so wees, hoewel dit nou strenger regulasies in die gesig staar.

Registrasie: Sodra die Wetsontwerp in die Staatskoerant gepubliseer is, sal ouers 30 dae hê om aansoek te doen vir tuisonderrig registrasie. Indien geen reaksie binne 60 dae ontvang word nie, moet die aansoek as suksesvol beskou word. Ouers moet bewys van hul aansoek bewaar. Die Wetsontwerp skets ook ‘n appèlproses vir gevalle waar ‘n aansoek geweier of teruggetrek word.

Verpligte skoolopleiding: Graad R word ingesluit as deel van verpligte onderwys. Verpligte skoolonderrig is nie ’n nuwe konsep nie en is sedert 1910 deel van die Suid-Afrikaanse reg.

Alternatiewe kurrikulums: Die BELA-wetsontwerp verbied nie die gebruik van alternatiewe kurrikulums nie. Ouers kan voortgaan om opsies soos die Cambridge-kurrikulum of die Verenigde State se GED te gebruik, solank hulle deur die Suid-Afrikaanse Kwalifikasie-owerheid (SAQA) erken word as gelykstaande of vergelykbaar met die Nasionale Senior Sertifikaat (NSS).

Assesserings: Die Wetsontwerp vereis wel dat studente aan die einde van elke opvoedkundige fase (graad 3, 6 en 9) deur ‘n gekwalifiseerde assessor geëvalueer moet word. Dit is nie ‘n nuwe vereiste nie; eksterne assesserings in hierdie stadiums is sedert 2009 deel van die Nasionale Kurrikulum. Die assesserings moet voldoen aan die standaarde wat deur die nasionale kurrikulum gestel word.

Huisbesoek: Die voorsiening vir huisbesoek is uit die BELA-wetsontwerp verwyder. Die Departementshoof (HOD) kan egter ‘n voorafregistrasievergadering met ouers versoek, wat nie in die huis hoef plaas te vind nie – dit kan in ‘n openbare ruimte soos ‘n koffiewinkel gereël word.

Aanlynonderrig: Die BELA-wetsontwerp spreek nie spesifiek aanlynonderrig aan nie. UMALUSI het bevestig dat ‘n raamwerk vir die registrasie van aanlynskole in die werke is. Studente wat by aanlynskole ingeskryf is, soos Think Digital Academy, kan as tuisskolers registreer wanneer hulle hul aansoeke voltooi.

Lyfstraf word verbied, en word spesifiek gehandel met die dissiplinêre stappe wat gevolg moet word vir ernstige skooloortredings, asook die wegdoen van ontgroeningspraktyke waarmee leerders se waardigheid aangetas sou kon word.

Die Bela-wet fokus daarop om kultuur en geloofsverskille te akkommodeer, en word vir die eerste keer spesifieke bepalings rondom die hantering van enkelouers en swanger skoolmeisies in die konsepwet vervat.

Hoewel die beheerliggame van openbare skole steeds skole se taalbeleid sal formuleer, moet die beleid en wysigings daaraan aan die departementshoof voorgelê word vir finale goedkeuring en sodat veranderde demografie van ‘n gemeenskap in ag geneem moet word by taalbeleid, in lyn met die land se wetgewing en sonder om te diskrimineer.

Foto’s gebruik in die artikel met erkenning aan die FAK.