Asma is ‘n chroniese toestand wat miljoene aantas en kan lewensgevaarlik wees tydens ernstige aanvalle, wat meer geneig is om in koue weer voor te kom. ’n ER24-paramedikus verduidelik hoekom.

“As ER24-paramedici streef ons daarna om belangrike inligting te verskaf wat beide die publiek en mediese beroepslui help om vinnig en met selfvertroue in asma-noodgevalle te reageer,” sê Leslie-Anne van Zyl.

“Dit is veral belangrik in die kouer maande wanneer asma simptome geneig is om erger te word.”

Hoekom vererger asma in koue weer?

Asemhaling in koue, droë lug kan veroorsaak dat jou lugweë toetrek, wat lei tot hyg, hoes en kortasem. Koue weer maak ook die lugweë meer ontsteek en verhoog slymproduksie, wat dit moeiliker maak om asem te haal

“Daarbenewens is jy meer geneig om respiratoriese infeksies te kry gedurende die kouer maande, wat asma-simptome kan vererger,” sê Van Zyl.

Waarskuwingstekens van verergering?

“Let op vir simptome soos ‘n aanhoudende hoes, benoudheid in die bors, moeilike asemhaling en hoorbare hyg. By kinders kan simptome ook moegheid, onwilligheid om te speel of ‘n hoes wat snags erger word insluit.”

Gevare van ‘n ernstige asma-aanval

‘n Groot asma-aanval vind plaas wanneer jou lugweë baie styf raak, wat dit moeilik maak vir lug om jou longe te bereik. As dit nie vinnig behandel word nie, kan dit lae suurstofvlakke en moeilike asemhaling veroorsaak. In die ergste geval kan jou hart gaan staan.

“Kinders is veral kwesbaar omdat hul lugweë kleiner is, en hulle kan vinniger agteruitgaan tydens ‘n aanval,” sê Van Zyl.

Wat is die simptome?

• Sukkel om in volsinne te praat
• Vinnig asemhaal en sukkel om asem te haal (gebruik ekstra spiere)
• Blou kleur om lippe of op vingernaels
• Voel slaperig of verward as gevolg van lae suurstofvlakke.

Hoe om te reageer op ‘n asma-aanval

Van Zyl beveel die volgende vier stappe aan as jy iemand teëkom wat ’n ernstige asma-aanval het:

1. Bly kalm en stel hulle gerus: Paniek kan simptome vererger. Help die persoon om kalm te bly en moedig stadige, bestendige asemhalings aan.
2. Help hulle om hul verligter-inhaleerder te gebruik: As hulle ‘n inhaleerder (soos salbutamol) het, help hulle om twee inhale te neem. Indien moontlik, gebruik ‘n spasieerder om seker te maak die medisyne werk beter (‘n spasieerder is ‘n buis wat aan die inhaleerder heg, wat stadiger en dieper inaseming moontlik maak). As hulle nie beter voel nie, gee hulle een trek elke 30-60 sekondes, tot 10 trekke.
3. Bel nooddienste: Skakel 084 124 of 10177 onmiddellik as simptome voortduur, as hulle nie ‘n inhaleerder het nie, of as hulle tekens van erge nood toon. Dit sluit in lomerigheid, of die persoon se vel, lippe of vingernaels wat ‘n blouerige kleur verkleur.
4. Monitor hul toestand: Bly by die persoon, hou hul asemhaling dop en hou hulle regop totdat hulp opdaag. As hulle ophou asemhaal en hul bewussyn verloor, begin KPR as jy weet hoe om dit te doen.

Help om asma te bestuur

Kinders is ‘n groter risiko vir ernstige asma-aanvalle, en versorgers is die sleutel in die voorkoming en hantering. Van Zyl stel voor dat ouers en voogde kyk vir vroeë tekens, soos hoes in die nag, hyg of moegheid tydens spel.

“Maak seker dat die kind se asma-medikasie aktueel is en maklik bereikbaar is,” sê sy en voeg by dat dit ook die beste is om snellers soos rook, stof en troeteldiere in die huis te vermy.

“Ouers moet ook met onderwysers en afrigters praat om te verseker dat hulle die kind se asma-aksieplan verstaan.”

Asma is ‘n ernstige toestand wat noukeurig bestuur moet word. Of jy nou ‘n versorger, ‘n omstander of ‘n mediese beroepspersoon is, om te weet hoe om op te tree tydens ‘n asma-aanval is van kardinale belang.

Met die regte gereedskap, opvoeding en ondersteuning kan almal saamwerk om beter uitkomste vir asmapasiënte regoor Suid-Afrika te verseker. Bly veilig en onthou altyd: Vroeë optrede red lewens.

Bron: ER24