Wat aanvanklik as ’n moontlike bedreiging beskou is, het intussen in ’n volskaalse krisis in die Middelburg-distrik ontaard.

Soos reeds in vorige Middelburg Observer-berigte aangedui, raak bek-en-klouseer nie meer net individuele kuddes nie. Boerderybedrywighede, slaghuise en verwante nywerhede word direk geraak, met die verbruiker wat uiteindelik ook die impak voel.

Ramptoestand, min verligting

President Cyril Ramaphosa het onlangs ’n nasionale ramptoestand verklaar om die uitbrekende bek-en-klouseer krisis te probeer stuit. Die stap is deur die Demokratiese Alliansie verwelkom, met die hoop dat dit hulpbronne en ingrypings sal versnel.

Vir boere in die Middelburg-omgewing, waar aktiewe en vermoedelike gevalle reeds maande gelede bevestig is, het dit egter min verskil op plase gemaak.

Bek-en-klouseer ‘n krisis

• Augustus 2025: Eerste bevestigde gevalle van bek-en-klouseer word in die Middelburg-distrik vermoed.
• Januarie 2026: Die Middelburg Observer waarsku dat die situasie besig is om buite beheer te raak. Veilings en stoetverkope word opgeskort; boere sit met diere wat nie verskuif kan word nie.
• Februarie 2026: ’n Middelburg-plaas word onder streng kwarantyn geplaas, wat die erns van die uitbreking bevestig. President Cyril Ramaphosa verklaar ’n nasionale ramptoestand te midde van toenemende druk uit die landboubedryf.

Entstof en verwarring

Entstowwe is steeds skaars, toetsuitslae neem lank en streng bewegingsbeperkings plaas toenemende finansiële druk op produsente. Veilings is opgeskort, stoetverkope gekanselleer en boere sit met diere wat nie wettig verskuif kan word nie.

Die krisis is nie meer bloot ’n landboukwessie nie, dit het ’n tasbare plaaslike ekonomiese impak.

Kritiek van veeartsenybedryf

Die regering se onlangse verwysing na ’n sogenaamde “nuwe” plaaslik vervaardigde entstof het ook kritiek ontlok. Volgens dr. Danie Odendaal, ’n senior veearts en lid van die ministeriële bek-en-klouseer-taakspan, is die entstof reeds jare gelede ontwikkel en geregistreer, maar nooit betyds op skaal beskikbaar gestel nie.

Hy waarsku dat jare se vertraging die huidige krisis onnodig vererger het.

Boer maak ‘n plan

Met beperkte amptelike kommunikasie het boere en landbougemeenskappe begin om self streng biosekuriteitsmaatreëls toe te pas. Ontsmettingspunte, beperkte toegang tot plase en verhoogde waaksaamheid word toenemend ingestel.

Kenners waarsku egter dat verklarings en planne min beteken sonder onmiddellike ingryping op grondvlak. Entstowwe wat nie beskikbaar is nie, kan nie beskerm nie.

Bek-en-klouseer is nie meer ’n dreigende risiko nie.

Dit is ’n realiteit en Middelburg se boere beleef dit daagliks.