Elke winter word tientalle ongelukke op Suid-Afrikaanse paaie gekoppel aan swart ys – ’n gevaar wat selfs ervare bestuurders dikwels onkant betrap. Swart ys is een van die gevaarlikste én mees misverstaande gevare wat motoriste in die winter in die gesig staar, waarsku Dewald Ranft, voorsitter van die Motor Industry Workshop Association (MIWA).

Baie bestuurders dink swart ys is slegs ’n probleem in kouer lande, sê Ranft. maar dit kom meer algemeen in Suid-Afrika voor as wat mense besef – veral in hoogliggende gebiede en binnelandse streke soos die KZN-Midlands, die Oos-Kaapse hooglande en die Vrystaat se landbougebiede. As jy vroegoggend ry of ná ’n kouefront, is dit ’n werklike risiko.

Ten spyte van sy naam, is swart ys nie werklik swart nie. Dit is ’n dun, deursigtige laag ys wat met die padoppervlak meng en dit bloot nat laat lyk. Dit kan die bandewrywing tot 70% verminder, en selfs ervare bestuurders besef dikwels eers hulle is op swart ys wanneer hulle beheer verloor.

Swart ys kom veral voor:

• op brûe

• in skaduryke of laagliggende gebiede,

• tydens vroeë oggend- of aandritte, en

• ná ligte reën gevolg deur temperature by vriespunt

“Jy sal dalk opmerk dat die pad nat lyk, maar daar is geen spatwater van ander voertuie se bande nie – dit is dikwels ’n teken,” sê Ranft. “As daar ryp op jou voorruit is, is die kans goed dat die pad ook ysig is.”

As jy swart ys vermoed:

• Verminder jou spoed en ry versigtig.

• Vermy skielike stuur- of remaksies.

• Laat ’n groter volgafstand tussen jou en die voertuig voor jou.

• Hou jou kopligte aan vir beter sigbaarheid.

• Moet nooit spoedbeheer (cruise control) gebruik in ysige toestande nie.

Hy raai motoriste aan om ’n wintersveiligheidsinspeksie te laat doen wat insluit:

• Bandloopvlak- en druktoetsing

• Kontrole van remblokke, skywe en ABS-stelsel

• Toets van battery, ruitveërs en vloeistowwe

• Ligfunksie-evaluasie