Die Noordwes-Universiteit (NWU) het die eerste universiteit in Suid-Afrika geword wat formeel ‘n institusionele beleid oor kunsmatige intelligensie (KI) aangeneem het.

Hierdie besluit stel ‘n nasionale maatstaf vir die verantwoordelike en etiese gebruik van opkomende tegnologieë in hoëronderwys.

Die NWU-Raad het dié mylpaalbeleid tydens sy mees onlangse vergadering goedgekeur, wat die universiteit se posisie as ‘n leier in KI-innovasie, -bestuur en -navorsing binne die hoëronderwyssektor versterk.

Volgens professor Anné Verhoef, direkteur van die NWU KI-hub, is die aanvaarding van die beleid ‘n belangrike mylpaal, nie net vir die universiteit nie, maar ook vir die breër akademiese gemeenskap.

“Baie universiteite huiwer om ‘n KI-beleid te ontwikkel weens die vinnige tempo waarteen KI ontwikkel,” sê Verhoef.

“Alhoewel hierdie kommer geldig is, kan ‘n beleid op ‘n buigsame en breë manier opgestel word wat dit toelaat om by voortdurende ontwikkelings aan te pas.”
“So ‘n raamwerk is noodsaaklik om die veilige en verantwoordelike bestuur van KI binne ‘n universiteitsomgewing te verseker.”

Hy verduidelik dat die NWU se KI-strategie gegrond is op ‘n mensgesentreerde, etiese en verantwoordelike benadering, wat onderrig en leer, assessering, navorsing en nagraadse toesig insluit. “Al hierdie areas moet gekoördineer, ondersteun en bestuur word binne ‘n duidelike raamwerk,” sê hy.

Die beleid verduidelik ook die rolle en verantwoordelikhede van studente, dosente, navorsers en bestuur, wat toenemend belangrik word namate KI meer in die akademiese lewe geïntegreer word.

Terwyl baie universiteite, plaaslik en internasionaal, onseker bly oor waar KI-beheer geleë moet wees, hetsy binne navorsing, onderrig en leer of administrasie, bied die
NWU-beleid duidelikheid en ‘n gesentraliseerde beheermodel.

“Aanvanklik het KI-toesig dikwels onder onderrig- en leerstrukture geval, maar teen 2025 het dit duidelik geword dat KI-gebruik in navorsing aansienlik uitgebrei het. Sonder
‘n geharmoniseerde strategie loop instellings die risiko van gefragmenteerde benaderings wat beide studente en dosente kan verwar en benadeel,” meen Verhoef.

Die NWU-beleid spreek hierdie uitdaging aan deur KI-beheer formeel binne die universiteit se IT-departement te plaas, en KI as ‘n ITgeaktiveerde instrument en toepassing te erken.
Toesig word verskaf deur ‘n KI-stuurkomitee, wat bestaan uit verteenwoordigers van studente, akademiese personeel, administrasie, die biblioteek en die Sentrum vir Onderrig en Leer.

“Hierdie komitee is verantwoordelik vir alle KI-verwante sake by die universiteit en rapporteer aan die IT-komitee, wat weer aan die Universiteitsbestuurskomitee
rapporteer,” sê Verhoef.

“Kommunikasie vloei dan na fakulteite en die Senaat soos nodig.” Voordat die Raad dit goedgekeur het, het die KI-beleid ‘n uitgebreide konsultasieproses ondergaan
waarby fakulteite, die Senaat en verskeie verfyningskomitees betrokke was.
Prof. Verhoef, wat nou betrokke was by die proses, merk op dat die terugvoer ‘n kritieke rol gespeel het in die vorming van die finale beleid.

“Interessant genoeg was baie van die bekommernisse wat geopper is, filosofies eerder as tegnies,” sê hy.

“Daar was ‘n sterk klem op die handhawing van ‘n mensgesentreerde benadering tot KI, eerder as om slegs te fokus op watter instrumente gebruik moet word of nie.”