Suid-Afrikaanse motoriste kan hulle gereedmaak vir moontlik nóg ’n brandstofprysverhoging in September, met die jongste syfers van die Sentrale Energiefonds (CEF) wat op aansienlike stygings vir petrol en diesel dui.

Volgens die jongste data aan die einde van die derde week van Augustus het die onderverhaling op brandstofpryse weer skerp toegeneem nadat daar vroeër die maand ’n mate van verligting was.

Petrol 93 toon tans ’n moontlike verhoging van sowat 83 sent per liter, terwyl petrol 95 op ’n onderverhaling van ongeveer 94 sent per liter staan.

Die prentjie vir diesel is egter meer kommerwekkend

Diesel 0.05% toon tans ’n moontlike verhoging van sowat R2,87 per liter, terwyl diesel 0.005% met ongeveer R3,07 per liter kan styg. Verligtingsparaffien toon ook ’n onderverhaling van sowat R2,24 per liter.

Die jongste syfers beteken dat die verbetering wat teen die middel van Augustus sigbaar was, grootliks verdwyn het. Petrol het die maand met ’n onderverhaling van ongeveer R1 per liter begin, waarna dit teen die middel van die maand tot sowat 65 sent gedaal het. Dit het egter nou weer tot ongeveer 94 sent per liter gestyg.

Diesel het ’n soortgelyke verloop gevolg. Die onderverhaling het aan die begin van Augustus naby R5 per liter gestaan, voordat dit teen die middel van die maand tot ongeveer R2,80 verbeter het. Dit is nou weer naby R3 per liter.

Diesel bly grootste kommer

’n Groot verhoging in die dieselprys kan wyer ekonomiese gevolge hê, aangesien diesel ’n belangrike rol in die vervoer-, landbou-, konstruksie- en mynbousektore speel.

Hoër dieselkoste kan tot verhoogde vervoer- en bedryfskoste lei, wat uiteindelik ook ’n uitwerking op die pryse van voedsel en ander goedere kan hê.

Die huidige vooruitsig is wel beter as aan die begin van Augustus, toe die CEF-data aangedui het dat diesel moontlik met byna R5 per liter kon styg. Die jongste ommekeer in die onderverhaling bly egter rede tot kommer.

Oliepryse speel ’n groot rol

Internasionale oliepryse en die rand-dollar-wisselkoers bly van die belangrikste faktore wat Suid-Afrika se maandelikse brandstofpryse beïnvloed.

Onsekerheid in die internasionale oliemark, tesame met geopolitieke spanning en ontwrigtings in wêreldwye olietoevoer, het die afgelope tyd weer druk op ruoliepryse geplaas.

Brent-ruolie het vroeër in Augustus onder $90 per vat gedaal, wat ’n mate van verligting vir Suid-Afrikaanse motoriste gebied het. Die druk op internasionale oliepryse het egter sedertdien weer toegeneem.

Die rand bied tans ’n mate van verligting. Die geldeenheid verhandel rondom R16,05 teenoor die dollar en het vanjaar relatief sterk gebly. Die sterker rand help om die impak van hoër internasionale oliepryse ietwat te beperk.

Volgens die jongste berekeninge is dié voordeel egter nie genoeg om die groot onderverhaling, veral op diesel, uit te wis nie.

Finale pryse nog nie vasgestel nie

Motoriste moet daarop let dat die CEF-syfers slegs ’n aanduiding van die moontlike September-aanpassings is en nie die finale brandstofpryse verteenwoordig nie.

Die syfers kan nog verander namate internasionale oliepryse en die rand-dollar-wisselkoers gedurende die res van Augustus beweeg.

Die Departement van Minerale en Petroleumhulpbronne sal die finale brandstofprysaanpassings ná afloop van die volledige maandelikse hersieningsperiode aankondig.

Die nuwe brandstofpryse sal na verwagting vanaf middernag op Dinsdag, 1 September, in werking tree.
Indien die huidige CEF-aanduidings gerealiseer word, kan dit huishoudings wat reeds onder druk is weens die stygende lewenskoste verder raak, terwyl ondernemings en kommersiële dieselgebruikers met ’n aansienlik groter styging gekonfronteer kan word.