“Die Suid-Afrikaanse munisipale landskap is besig om te erodeer in stadige aksie.” So waarsku Prof. Joseph Sekhampu, hoofdirekteur van die NWU Besigheidskool.
Volgens Sekhampu funksioneer honderde rade asof die Grondwet bloot hul bestaan vereis, maar nie hul lewensvatbaarheid nie.
Met onbefondsde begrotings, vervalle infrastruktuur en ’n totale afhanklikheid van die staat, het die munisipale kaart ’n “begraafplaas van politieke optimisme” geword.
Volgens Sekhamopu stort stelsels ineen wanneer hulle probeer voortbestaan op ou resepte terwyl die wêreld rondom hulle onherroeplik verander het.
Die kern van die krisis:
Strukturele onvermoë: Baie van die huidige 257 munisipaliteite is te klein, te arm en administratief te swak om basiese dienste soos skoon water of werkende paaie te lewer.
Politiek bo diens: Die huidige struktuur beskerm politieke ampte, maar laat vaar die publieke diens.
Verouderde visie: Instellings wat na 1994 ontwerp is vir gemeenskapsbemagtiging, kan nie meer die institusionele las van krimpende belastingbasisse dra nie.
Die oplossing: Sekhampu stel voor dat Suid-Afrika wegbeweeg van institusionele behoud na institusionele herontwerp.
Dit behels die herskikking van plaaslike regering in minder, maar meer lewensvatbare streeksowerhede wat belyn is met werklike ekonomiese korridors.
Groter eenhede kan:
* Groter inkomstebronne ontsluit.
* Skaars kundiges soos ingenieurs en beplanners lok en behou.
* Toesig en verantwoording meer haalbaar maak.
Die harde werklikheid
Om vas te klou aan disfunksionele munisipaliteite in die naam van ’n “plaaslike stem” is antidemokraties wanneer daardie instellings nie meer basiese dienste kan lewer nie.
“Die Grondwet beskerm doeltreffende regering, nie die voortbestaan van vorme wat misluk het nie,” sluit Sekhampu af.
