VANDERBIJLPARK – Die onlangse diefstal van selfone uit leerders se skoolsakke het groot woede in die plaaslike gemeenskap ontketen.

In reaksie hierop is kringtelevisie-beeldmateriaal (CCTV) van ’n individu op sosiale media gedeel. Hoewel frustrasie met misdaad verstaanbaar is, hou sulke optrede aansienlike risiko’s in.

Skole met sigbare CCTV-waarskuwingstekens het ’n wettige grondslag om op hul persele opnames te maak vir sekuriteit en leerders se veiligheid.

Hierdie videomateriaal kan en moet aan die SAPD verskaf word vir ondersoek, en kan as getuienis in die hof dien.

Die wettige insameling daarvan laat egter nie onbeperkte openbare deelname deur enige party toe nie.

Kragtens die Wet op die Beskerming van Persoonlike Inligting (POPIA) van 2013, vorm identifiseerbare CCTV-beelde persoonlike inligting.

Om dit openbaar op Facebook, WhatsApp of X (voorheen Twitter) te plaas, is ’n afsonderlike handeling van “verwerking” wat sy eie wetlike regverdiging vereis.

POPIA laat verwerking slegs onder spesifieke wettige grondslae toe, soos toestemming of regmatige belang.

Laasgenoemde vereis dat die voordeel, byvoorbeeld om die polisie te help, duidelik swaarder weeg as die skending van privaatheid, en dat daar minder indringende alternatiewe bestaan.

“Name and shame“-plasings slaag dikwels nie hierdie toets nie.

Artikel 69 van die Wet op die Suid-Afrikaanse Polisiediens (Wet 68 van 1995) beperk die ongemagtigde publikasie van foto’s van verdagtes, veral dié in aanhouding.

Hoewel dit hoofsaaklik die SAPD bind, weerspieël dit die breër beginsel van onskuldig tot bewys van skuld deur ’n geregshof.

Die Grondwet beskerm waardigheid, privaatheid en die reg op ’n regverdige verhoor.

Voortydige openbare blootstelling hou die risiko in van onbedoelde teistering, wanidentifikasie en daaropvolgende reputasieskade.

Mense wat sulke plasings maak, kan teregstaan op eise vir foute of laster, of POPIA-klagtes by die Inligtingsreguleerder.

In eenvoudige terme: die insameling van videomateriaal vir sekuriteit word gewoonlik toegelaat, maar om mense openbaar te “name and shame” word dikwels nie toegelaat nie.

Openbare woede oor skooldiefstalle is geregverdig, maar om wetlike kanale te omseil kan ondersoeke ondermyn en wetsgehoorsame burgers aan onbedoelde wetlike gevolge blootstel.

Verantwoordelike CCTV-gebruik verhoog veiligheid deur amptelike roetes te volg.

Terwyl gemeenskappe toenemende diefstal takel, is die duidelike, wetlike boodskap: beskerm leerders, ondersteun die polisie en respekteer wetlike grense.