VANDERBIJLPARK – Elke WhatsApp-boodskap, Google-soektog, Cloud back-up , KI-opdrag en gestroomde video voel onsigbaar en gewigloos.

Maar agter Suid-Afrika se groeiende digitale leefstyl skuil ’n baie fisiese werklikheid: enorme bedienersale propvol rekenaars wat groot hoeveelhede elektrisiteit verbruik, intense hitte opwek en in baie gevalle aansienlike hoeveelhede water benodig om koel te bly.

Namate kunsmatige intelligensie (KI) vinnig uitbrei, raak die verborge koste van data al moeiliker om te ignoreer.

Datasentrums, waar digitale inligting gestoor en verwerk word, is reeds verantwoordelik vir ongeveer 1% tot 1,5% van wêreldwye elektrisiteitsverbruik, volgens die Internasionale Energieagentskap (IEA).

Hierdie syfer styg vinnig omdat KI aansienlik meer rekenkrag vereis as tradisionele internetdienste.

Die IEA beraam dat wêreldwye elektrisiteitsverbruik deur datasentrums teen 2030 byna kan verdubbel tot sowat 945 terawatt-uur.

As datasentrums ’n land was, sou hul energieverbruik onder die grootste elektrisiteitsverbruikers ter wêreld tel.

Vir Suid-Afrika skep hierdie ontwikkeling beide geleenthede en druk.

Die land ontwikkel vinnig as sub-Sahara Afrika se voorste datasentrum-kern, met Johannesburg as middelpunt van uitbreiding danksy sy veselverbinding, finansiële infrastruktuur en toegang tot sakekliënte.

Markontleders verwag dat Suid-Afrika se datasentrumsektor oor die volgende vyf jaar sterk sal groei namate die vraag na wolkrekenaars en KI toeneem.

Meer bedieners beteken egter ook groter vraag na krag, ’n sensitiewe kwessie in ’n land wat die gevolge van netwerk-onstabiliteit en beurtkrag goed ken.

Ramings dui daarop dat beplande uitbreiding van datasentrums in Suid-Afrika in die komende jare byna 1 000 megawatt ekstra elektrisiteitsvraag kan toevoeg, gelykstaande aan die uitset van ’n groot kragstasie.

Vir inwoners en ondernemings in streke soos die Vaaldriehoek mag die impak indirek voel, maar dit word al hoe meer relevant.

Die Vaal is lank reeds een van Suid-Afrika se industriële harte, gevorm deur swaar elektrisiteitsverbruikers soos staal, chemikalieë en vervaardiging.

KI bring nou ’n nuwe soort industriële verbruiker mee: digitaal, maar steeds uiters energie-intensief. Anders as fabrieke wat sigbare produkte vervaardig, omskep KI-datasentrums elektrisiteit in rekenwerk en uiteindelik in hitte.

Daardie hitte is een van die bedryf se grootste uitdagings. Kragtige KI-skyfies werk teen uiters hoë temperature, wat operateurs dwing om grootliks in verkoelingstelsels te belê. Tradisionele lugverkoeling gebruik groot verkoelers en koeltorings, terwyl nuwer stelsels toenemend vloeistofverkoeling gebruik.

Waterverbruik is nog ’n groeiende bekommernis.

Navorsing toon dat KI-rekenwerk varswater direk vir verkoeling en indirek deur elektrisiteitsopwekking verbruik. In watergestremde gebiede kan dit ’n ernstige volhoubaarheidskwessie word.

Dit is veral relevant in Suid-Afrika, waar watersekerheid reeds onder druk is weens verouderende infrastruktuur, droogtes en munisipale uitdagings.

Gemeenskappe in die Vaaldriehoek verstaan hierdie werklikheid goed.

Kenners verwys toenemend na die “verborge voetspoor” van KI: kragverbruik, verkoeling, grondgebruik, hardeware en elektroniese afval.

Tog is die prentjie nie net negatief nie. Nuwe tegnologie verbeter voortdurend doeltreffendheid, met gevorderde verkoeling, hitteherwinning en hernubare energie wat druk op hulpbronne kan verminder.

Vir die Vaaldriehoek dien die opkoms van KI as ’n herinnering dat die digitale ekonomie nie van die werklike wêreld losstaan nie.

Elke soektog, oplaaiproses en KI-gegenereerde antwoord berus uiteindelik op infrastruktuur wat elektrisiteit verbruik, hitte opwek en druk op skaars hulpbronne plaas.

Die toekoms van KI mag virtueel voel, maar sy voetspoor word al hoe meer fisies.