VANDERBIJLPARK – Om by ’n kruidenierswarebegroting te hou, kan moeilik wees wanneer supermarkte se uitleg, produkplasing en promosies daarop gemik is om verbruikers se aandag te trek.

Rakhoogte, spesiale aanbiedinge, produkuitlegte en items by die betaalpunt kan beïnvloed wat kopers raaksien en uiteindelik in hul trollies sit.

Prof Roland Goldberg, ’n kenner in verbruikersgedrag, kleinhandel en plekbemarking aan die Noordwes-Universiteit (NWU), sê verbruikers moet bewus wees van die maniere waarop hul koopbesluite beïnvloed kan word.

Navorsing ondersteun die breër beginsel dat dit wat kopers in ’n winkel raaksien, hul keuses kan beïnvloed. ’n Studie wat oogbewegings van kopers in werklike supermarkte nagevors het, het bevind dat visuele aandag verband hou met watter produkte uiteindelik gekoop word.

Een van die eenvoudigste maniere om geld te bespaar, is om nie net die eerste produk te kies wat raakgesien word nie.

Kleinhandelaars gebruik verskillende rakplasings en winkeluitlegte om produkte aan verbruikers voor te hou. Navorsing toon dat produkplasing aandag kan beïnvloed, hoewel dit nie noodwendig beteken dat ’n produk outomaties beter verkoop nie. Prys, handelsmerkvoorkeur en ander faktore speel ook ’n rol.

Goldberg raai kopers aan om ook na produkte bo en onder ooghoogte te kyk.

“Winskopies, grootmaatverpakkings en die winkel se eie goedkoper handelsmerke word dikwels nader aan enkeldiepte geplaas. Om verder as die gerieflikste rak te kyk, kan jou geld bespaar,” sê hy.

Dieselfde beginsel geld vir produkte wat kinders aantrek. Navorsing het getoon dat kinders se aandag sterk deur prominente produkplasings in winkels beïnvloed kan word, hoewel navorsing in ander lande nie noodwendig direk op Suid-Afrikaanse winkels van toepassing is nie.

’n Afslagprys kan baie aantreklik lyk wanneer ’n hoër oorspronklike prys deurgehaal is. Die laer prys beteken egter nie noodwendig dat die produk goedkoper as soortgelyke produkte is nie.

Goldberg raai kopers aan om eerder die eenheidsprys te vergelyk, byvoorbeeld die prys per 100 g, kilogram of liter.

’n Beperking soos “slegs vier per klant” kan ook ’n gevoel van dringendheid skep en mense aanmoedig om meer te koop as wat hulle beplan het.

Die beste verdediging is om die produkte en hul eenheidspryse rustig te vergelyk voordat ’n besluit geneem word.

Snoepgoed, kougom en ander klein items word dikwels naby die betaalpunt geplaas, waar dit maklik raakgesien en by die mandjie of trollie gevoeg kan word.

Goldberg beskryf die betaalpunt as ’n plek waar verbruikers ook herinner kan word aan items wat hulle moontlik vergeet het.

Sy raad is eenvoudig: besluit vooraf wat jy nodig het en moenie bloot iets byvoeg omdat dit binne maklike bereik is nie.

Lojaliteitsprogramme kan verbruikers geld bespaar, maar dit gee kleinhandelaars ook toegang tot inligting oor aankoopgedrag.

Dit beteken nie dat verbruikers lojaliteitsprogramme moet vermy nie. Goldberg waarsku egter dat punte en afslag nie die rede moet word waarom iemand iets koop wat hy of sy nie nodig het nie.

“Gebruik die afslag om jou beursie te beskerm, maar moenie toelaat dat die spel of die jaag na punte bepaal wat in jou trollie beland nie,” sê hy.

Vir verbruikers wat hul kruideniersware-rekening wil beperk, bly sy raad eenvoudig: eet voordat jy inkopies doen, maak ’n lys, hou daarby, vergelyk eenheidspryse en kyk na meer as net die produkte wat die maklikste raakgesien word.