VANDERBIJLPARK – Die Vaaldriehoek staan ’n somer in die gesig waarin die weer moontlik meer as net ’n gespreksonderwerp kan wees.

’n Versterkende El Niño-weerspatroon in die Stille Oseaan verhoog die risiko van warmer-as-normale toestande en ondergemiddelde somerreënval oor groot dele van Suid-Afrika.

Hoewel daar nog geen rede tot paniek is nie, kan die komende maande die Vaal se waterbronne en landbousektor op die proef stel.

Die Wêreld Meteorologiese Organisasie sê die El Niño wat reeds ontwikkel het, sal na verwagting tussen Augustus en Oktober verder versterk.

Internasionale klimaatmodelle dui op ’n buitengewoon sterk gebeurtenis, met sommige voorspellings wat daarop dui dat see-oppervlaktemperature in dele van die Stille Oseaan meer as 3 °C bo normaal kan wees.

El Niño is ’n natuurlike klimaatverskynsel wat ontstaan wanneer die passaatwinde oor die tropiese Stille Oseaan verswak.

Normaalweg stoot dié winde warm oppervlakwater in die rigting van Indonesië en Australië, terwyl koue water naby die kus van Suid-Amerika na die oppervlak kom.

Wanneer die winde verswak, beweeg die warm water ooswaarts. Dié enorme verskuiwing van hitte verander die atmosfeer se sirkulasie en kan, duisende kilometers verder, reënval- en temperatuurpatrone beïnvloed.

Vir Suid-Afrika is dit belangrik. Historiese rekords toon dat El Niño oor die algemeen met droër toestande in die land se somerreënvalstreke geassosieer word, veral gedurende die tydperk van Desember tot Maart.

Die komende somer is dus die tyd om dop te hou. Die Vaaldriehoek, wat deur die somerreënvalstreke van Gauteng en die noordelike Vrystaat omring word, is sterk afhanklik van die reënseisoen om riviere, damme en opvanggebiede aan te vul.

Daar is egter tans rede vir ’n mate van gemoedsrus. Die Departement van Water en Sanitasie het vroeër vandeesmaand berig dat die Vaaldam ongeveer 101% van sy volle voorsieningskapasiteit was, terwyl die breër Geïntegreerde Vaalrivierstelsel steeds in ’n gesonde posisie was.

Dit beteken die Vaal gaan nie die moontlike El Niño-seisoen vanuit ’n posisie van onmiddellike waterskaarste binne nie.

Maar ’n vol dam waarborg nie dat die dam volgende jaar ook vol sal wees nie. Die kommer is wat gebeur indien die somerreën laat opdaag, meer wisselvallig raak of vir ’n lang tyd ondergemiddeld bly.Dieselfde patroon kan boere raak deur laer grondvog, hoër temperature en groter druk op gewasse en vee.

Daar is ook ’n belangrike waarskuwing teen die aanname dat die ergste noodwendig gaan gebeur. El Niño beteken nie outomaties droogte nie.

Een van die sterkste vorige El Niño-gebeurtenisse, in 1997/98, het nie die wydverspreide droogte veroorsaak wat wetenskaplikes verwag het nie, omdat ander weerstelsels die streek se reënvalpatrone beïnvloed het.

Weervoorspellers kan die verhoogde risiko identifiseer, maar hulle kan nie vir inwoners van Vanderbijlpark, Vereeniging, Sasolburg of Meyerton presies sê hoeveel reën maande van nou af gaan val nie.

Wat wel duidelik is, is dat die wêreld se aandag nou op ’n buitengewoon warm Stille Oseaan gevestig is.

Vir die Vaal sal die werklike toets begin wanneer die somerreën behoort aan te breek. Die damme mag dalk nou vol wees. Die vraag is of die wolke dit so gaan hou.